Šta Su Seksualne Disfunkcije I Metode Liječenja?

Seksualne disfunkcije su zdravstveni problemi koji obuhvataju smanjenje seksualne želje kod žena i muškaraca, te probleme u procesima uzbuđenja, erekcije, orgazma i ejakulacije. Ovi poremećaji, koji se mogu razviti zbog fizičkih, psiholoških ili hormonalnih razloga, mogu negativno utjecati na kvalitet života i odnose pojedinca.

Šta je seksualna disfunkcija?

Seksualna disfunkcija se definiše kao bilo kakav poremećaj u ciklusu ljudskog seksualnog odgovora koji dovodi do nemogućnosti postizanja zadovoljavajućeg seksualnog uzbuđenja i orgazma.

Riječ je o problemima koji sprječavaju osobu da bude zadovoljna tokom seksualne aktivnosti i obuhvataju poremećaje koji se javljaju u jednoj ili više faza seksualnog odgovora, uključujući faze želje, uzbuđenja, platoa i razrješenja.

Ovo stanje, koje se može javiti u svakoj životnoj dobi, može smanjiti želju za seksualnom aktivnošću ili spriječiti osobu da osjeti zadovoljstvo, a učestalost se povećava s godinama.

Iako je češće kod žena nego kod muškaraca, predstavlja značajan zdravstveni problem za oba spola i može biti uzrokovano fizičkim ili psihološkim razlozima.

Seksualna disfunkcija nije samo fizička tegoba, već složeno stanje koje može duboko utjecati na mentalno zdravlje, samopouzdanje i odnose osobe.

Koje su seksualne disfunkcije?

Seksualne disfunkcije obuhvataju širu kategoriju koja se može manifestovati na različite načine kod žena i muškaraca.

Kod muškaraca najčešće seksualne disfunkcije su erektilna disfunkcija (problem sa erekcijom), prijevremena ejakulacija i seksualna nezainteresovanost, dok su kod žena česti problemi smanjena seksualna želja, poteškoće s postizanjem orgazma, vaginizam i bolan seksualni odnos (dispareunija).

Ovi poremećaji mogu utjecati na različite faze seksualnog ciklusa i značajno smanjiti kvalitet života osobe.

Koje su seksualne disfunkcije kod muškaraca?

Seksualne disfunkcije kod muškaraca mogu se javiti u svakoj životnoj dobi, ali njihova učestalost raste sa starenjem. Najčešće seksualne disfunkcije su erektilna disfunkcija, problemi s ejakulacijom i smanjenje seksualne želje.

Ovi problemi se obično mogu ispraviti liječenjem osnovnog uzroka. Uzroci seksualnih disfunkcija kod muškaraca dijele se na fizičke i psihološke.

Fizički uzroci uključuju kardiovaskularne bolesti, dijabetes, hormonalne poremećaje, bolesti prostate, neurološke bolesti, upotrebu lijekova, prekomjernu konzumaciju alkohola i upotrebu psihoaktivnih supstanci koje izazivaju zavisnost.

Psihološki uzroci uključuju zabrinutost oko seksualnog učinka, probleme u komunikaciji s partnerom, depresiju, anksioznost, prošla traumatska iskustva i stres povezan s poslom.

Za dijagnozu seksualnih disfunkcija provode se pretrage kao što su mjerenje krvnog pritiska, pregled penisa i testisa, kao i mjerenje nivoa testosterona, šećera u krvi i holesterola.

Najčešće seksualne disfunkcije kod muškaraca su:

• Erektilna disfunkcija (poremećaj erekcije)
• Prijevremena ejakulacija
• Odgođena ejakulacija
• Retrogradna ejakulacija
• Smanjena seksualna želja
• Seksualna nezainteresovanost
• Poremećaji orgazma
• Bolan seksualni odnos (dispareunija)

Erektilna disfunkcija (poremećaj erekcije)

Erektilna disfunkcija je stanje nemogućnosti postizanja ili održavanja dovoljne krutosti za seksualni odnos. Ovo stanje, koje se javlja kod 40-50% muškaraca starijih od 40 godina, može biti uzrokovano problemima krvnih sudova, hormonalnim poremećajima, neurološkim problemima, psihološkim stanjima i bolestima kao što je dijabetes.

Prijevremena ejakulacija

Prijevremena ejakulacija je stanje u kojem muškarac ejakulira ranije nego što želi tokom seksualnog odnosa, obično u manje od jedne minute. Ovaj čest problem, koji se javlja kod jednog od trojice muškaraca, može biti uzrokovan neravnotežom serotonina, osjetljivošću penisa, anksioznošću vezanom za učinak, depresijom i upalom prostate.

Odgođena ejakulacija

Odgođena ejakulacija je stanje u kojem je muškarcu potrebno dugo vremena da postigne orgazam ili je potrebna masturbacija. Ovo stanje, koje može biti uzrokovano nervozom i stresom, nemogućnošću fokusiranja na seksualnu aktivnost i psihološkim problemima, može dovesti do produženog trajanja odnosa i stvoriti problem za oba partnera. Odgođena ejakulacija se može liječiti modernim metodama seksualne terapije, bihevioralnim tehnikama i medikamentoznom terapijom.

Retrogradna ejakulacija

Retrogradna ejakulacija je stanje u kojem sjeme, umjesto da izađe napolje, tokom orgazma ulazi natrag u mokraćnu bešiku. Pacijent osjeća orgazam, ali sjeme ne izlazi napolje, već se vraća u mokraćnu bešiku. Ovo stanje se posebno može javiti nakon operacija prostate i može biti uzrok neplodnosti.

Smanjena seksualna želja

Smanjena seksualna želja je stanje nedostatka dovoljne seksualne želje koje dosegne razmjere koje stvaraju problem u odnosu osobe. Ovo stanje, koje se u populaciji javlja u širokom rasponu od 3% do 50%, može biti uzrokovano hormonalnim neravnotežama, depresijom, problemima u odnosu, upotrebom lijekova i stresom.

Seksualna nezainteresovanost

Seksualna nezainteresovanost je stanje nedostatka dovoljne seksualne želje za seksualnu aktivnost. Ovom stanju mogu doprinijeti faktori okoline, način odgoja osobe, porodični aspekti, struktura ličnosti, problemi u odnosu i psihološki faktori. U liječenju seksualne nezainteresovanosti, koja je česta kod muškaraca, do rezultata se dolazi procjenom fiziološke i psihosocijalne strukture osobe.

Poremećaji orgazma

Poremećaji orgazma su stanje poteškoća u postizanju orgazma tokom seksualnog odnosa ili nemogućnosti postizanja orgazma. Kod muškaraca se mogu javiti kao nemogućnost postizanja orgazma bez obzira na okolnosti, nemogućnost postizanja orgazma seksualnim sjedinjenjem i prijevremeni orgazam, a među uzrocima su anksioznost vezana za učinak, stres, hormonalne neravnoteže i neurološke bolesti. U liječenju se koriste psihološka podrška, hormonska terapija i bihevioralne tehnike.

Bolan seksualni odnos (dispareunija)

Dispareunija je stalni bol koji se osjeća u genitalnoj ili pelvičnoj oblasti tokom, prije ili nakon seksualnog odnosa. Kod muškaraca može biti uzrokovana infekcijama penisa, kožnim bolestima, Peyronieovom bolešću ili problemima s prostatom, a anksioznost vezana za učinak i traumatska iskustva također igraju ulogu.

Koje su seksualne disfunkcije kod žena?

Seksualne disfunkcije kod žena javljaju se češće nego kod muškaraca, a najčešća seksualna disfunkcija kod žena u našoj zemlji je smanjena seksualna želja.

Glavne seksualne disfunkcije koje se javljaju kod žena uključuju poremećaje seksualne želje (smanjena seksualna želja, gađenje), poremećaje uzbuđenja, poremećaje orgazma, vaginizam i bolan seksualni odnos (dispareunija).

Najčešće seksualne disfunkcije kod žena su:

• Smanjena seksualna želja (smanjeni seksualni nagon)
• Seksualno gađenje (seksualne fobije)
• Poremećaj uzbuđenja
• Poremećaji orgazma
• Vaginizam
• Bolan seksualni odnos (dispareunija)

Smanjena seksualna želja (smanjeni seksualni nagon)

Smanjena seksualna želja je stanje značajnog smanjenja ili potpunog gubitka želje žene da započne seksualnu aktivnost, doživi seksualne impulse i ima seksualne misli. Ovo stanje, koje je najčešća seksualna disfunkcija kod žena u našoj zemlji, može biti uzrokovano hormonalnim neravnotežama, menopauzom, depresijom, stresom, problemima u odnosu i određenim lijekovima.

Seksualno gađenje (seksualne fobije)

Seksualno gađenje je stanje stalnog i preteranog osjećaja gađenja prema seksualnom odnosu, zbog čega osoba potpuno izbjegava seksualnost. Ovo stanje, koje se može odnositi na seksualnu aktivnost, seksualne organe ili seksualne tečnosti, može biti uzrokovano fiksacijama iz razvojnih perioda djetinjstva, netačnim ili nedovoljnim seksualnim informacijama, izlaganjem silovanju ili traumi, neprikladnim pristupima partnera i strahom i zabrinutošću prema seksualnosti.

Poremećaj uzbuđenja

Poremećaj uzbuđenja je problem u pripremi tijela žene za seksualno sjedinjenje, odnosno stanje nedostatka seksualnog uzbuđenja ili nemogućnosti njegovog održavanja do kraja sjedinjenja.

Poremećaji orgazma

Poremećaji orgazma su stanje poteškoća u dostizanju vrhunca seksualnog uzbuđenja ili nemogućnosti postizanja orgazma tokom seksualnog odnosa. Utvrđeno je da približno jedna trećina žena nikada ne doživi orgazam, a ovaj problem se češće javlja u društvima gdje su seksualno obrazovanje i iskustvo nedovoljni.

Vaginizam

Vaginizam je vaginalna napetost i seksualna disfunkcija koja se javlja kao rezultat nevoljnog stezanja mišića dna pelvisa. Ovo stanje, koje nastaje nevoljnim stezanjem mišića na ulazu ženskog polnog organa i koje otežava, čini bolnim ili potpuno onemogućava seksualno sjedinjenje, može se javiti i prilikom uvođenja prsta, tampona ili bilo kojeg predmeta u vaginu. Faktori kao što su strah od bola, strah od trudnoće, seksualno zlostavljanje, nedovoljno seksualno obrazovanje i preveliki strah mogu uzrokovati vaginizam.

Kako se dijagnostikuju seksualne disfunkcije?

Za dijagnozu seksualnih disfunkcija prije svega se uzima detaljna medicinska i seksualna anamneza.

Kod muškaraca se u okviru fizičkog pregleda vrši mjerenje krvnog pritiska, pregled penisa, testisa i prostate. Kao laboratorijske pretrage mjere se nivoi testosterona, šećera u krvi i holesterola. Ako je potrebno, testom nokturnalne penilne tumescencije može se procijeniti da li se erekcija javlja tokom spavanja.

Kod žena se ginekološkim i pelvičnim pregledom pregledavaju vagina i okolno tkivo. DSM-IV-TR kriteriji se posebno koriste u dijagnostici stanja kao što je vaginizam. Također se mogu provesti određeni psihosocijalni testovi i dodatna anamnestička ispitivanja radi utvrđivanja psiholoških faktora.

Liječenje seksualne disfunkcije

Liječenje seksualne disfunkcije se personalizuje prema vrsti, uzroku i težini problema i obično uključuje kombinaciju bihevioralnih, psiholoških i farmakoloških pristupa.

Ispravljanjem osnovnih psiholoških ili fizičkih problema može biti moguće otkloniti seksualne disfunkcije, ali u nekim slučajevima to nije dovoljno i pristupa se dodatnim metodama liječenja.

Prije početka liječenja preporučuju se promjene u načinu života. Prestanak pušenja i konzumiranja alkohola, redovan program vježbanja, zdrava ishrana, upravljanje stresom i dovoljan san su važni prvi korici.

U stanjima kao što su prijevremena ejakulacija i erektilna disfunkcija, u liječenju se koriste PDE-5 inhibitori (sildenafil, tadalafil, vardenafil) koji povećavaju protok krvi u penis.

U liječenju prijevremene ejakulacije, antidepresivi iz grupe SSRI, topikalni anestetici i bihevioralne tehnike (tehnika stop-start, tehnika stezanja) daju efikasne rezultate.

Vježbe mišića dna pelvisa (Kegelove vježbe) mogu poboljšati kontrolu ejakulacije i seksualne funkcije kod muškaraca i žena.

U slučajevima kada su psihološki faktori dominantni, kognitivno-bihevioralna terapija, seksualna terapija, terapija za parove i psihijatrijska podrška su važni delovi liječenja. Kada su u pitanju hormonalni poremećaji, može se primijeniti hormonska nadomjesna terapija.

U liječenju vaginizma se zajedno koriste vaginalni dilatatori, vježbe mišića dna pelvisa i psihoterapija.

Ostale opcije liječenja uključuju terapiju injekcijama u penis, vakuum uređaje, terapiju šok talasima i, kao krajnju mjeru, hirurške zahvate.

Kojem ljekaru se obratiti za seksualnu disfunkciju?

Kod muškaraca je za seksualnu disfunkciju potrebno obratiti se odjelu za urologiju. Kod žena se za probleme kao što su vaginizam, seksualna nezainteresovanost, poteškoće s postizanjem orgazma i bolan seksualni odnos preporučuje obratiti se specijalisti ginekologije i akušerstva.

Često postavljana pitanja o seksualnim disfunkcijama

Šta je poremećaj seksualne funkcije?

Poremećaj seksualne funkcije je stalno narušavanje normalnih procesa seksualnog odgovora, kao što su seksualna želja, uzbuđenje, orgazam ili odnos bez bola, koje kod osobe uzrokuje izraženu tegobu.

Šta su poremećaji seksualnog ponašanja?

Poremećaji seksualnog ponašanja su stanje u kojem osoba ne može kontrolisati svoje seksualne misli ili ponašanja, ona postaju ponavljajuća, a to je u mjeri koja narušava lično ili socijalno funkcionisanje.

Šta je seksualni opsesivni poremećaj?

Seksualni opsesivni poremećaj je pojava nevoljnih, ponavljajućih i uznemirujućih seksualnih misli u umu na način koji narušava svakodnevni život i funkcionisanje osobe.

Šta je poremećaj seksualne anksioznosti?

Poremećaj seksualne anksioznosti je negativan uticaj na seksualno uzbuđenje ili učinak kao rezultat intenzivnog straha i anksioznosti koji se javljaju prije ili tokom seksualne aktivnosti.