Koji Su Simptomi Prijevremenog Porođaja?

Prijevremeni porođaj je pojava redovnih kontrakcija koje dovode do otvaranja grlića materice i porođaja prije 37. sedmice trudnoće. Trudnoća obično traje između 38 i 42 sedmice. Bebe rođene između 23. i 28. sedmice smatraju se ekstremno prijevremeno rođenim, bebe rođene između 28. i 32. sedmice veoma prijevremeno rođenim, bebe rođene između 32. i 36. sedmice umjereno prijevremeno rođenim, a bebe rođene u 36. i 37. sedmici kasno prijevremeno rođenim. Razvoj bebe zavisi od sedmice u kojoj se prijevremeni porođaj dešava. Porođaj koji se odvija ranije nosi veći rizik za zdravlje bebe. 

Šta je prijevremeni porođaj?

Porođaji koji se odvijaju prije 38-42 sedmice, koje su potrebne za zdrav razvoj bebe, definišu se kao prijevremeni porođaj. Obično se prije 37. sedmice materica širi uz redovne kontrakcije. Iako prijevremeni porođaj nije uvijek moguće spriječiti, prepoznavanje faktora rizika, redovne kontrole trudnoće i uočavanje ranih simptoma mogu u mnogim slučajevima odgoditi porođaj ili omogućiti pripremu potrebnu za zdravlje bebe. 

Koji su uzroci prijevremenog porođaja?

Prijevremeni porođaj može biti uzrokovan jednim faktorom, ali može nastati i kao rezultat međusobnog djelovanja više faktora. Glavni faktori koji izazivaju prijevremeni porođaj su:

• Strukturni poremećaji materice i grlića materice: Insuficijencija grlića materice (cervikalna insuficijencija), septum u materici ili miomi
• Infekcije: Posebno infekcije urinarnog trakta, vaginalne infekcije i sistemske bolesti sa povišenom temperaturom
• Višeplodne trudnoće: Prekomjerno istezanje materice kod trudnoća s blizancima ili trojkama.
• Problemi sa placentom: Prijevremeno odvajanje placente ili placenta koja prekriva grlić materice 
• Poremećaji amnionske tekućine: Prekomjerna količina tečnosti u kojoj se beba nalazi 
• Hronične bolesti majke: Visok krvni pritisak (preeklampsija/trovanje trudnoće), dijabetes i poremećaji funkcije štitne žlijezde
• Način života i stres: Pušenje, neadekvatna ishrana, teška fizička aktivnost i visok nivo psihološkog stresa

Koji su simptomi prijevremenog porođaja?

Kako trudnoća napreduje, šanse za preživljavanje i zdrav razvoj bebe znatno se povećavaju. Zbog toga je prepoznavanje simptoma prijevremenog porođaja izuzetno važno za zdravlje majke i bebe. Najčešći simptomi prijevremenog porođaja su:

• Redovne i česte kontrakcije koje se osjećaju u području stomaka
• Bol u leđima
• Osjećaj pritiska u predjelu karlice ili donjeg dijela stomaka
• Vaginalno mrljanje ili blago krvarenje
• Iscjedak nastao pucanjem plodnih vodenjaka koji okružuju fetus
• Vodenkast, krvav i sluzav iscjedak iz vagine
• Smanjenje pokreta bebe
• Mučnina, povraćanje i dijareja

Ko spada u rizične grupe za prijevremeni porođaj?

Iako se mnogi slučajevi prijevremenog porođaja javljaju iz nepredvidivih razloga, određena zdravstvena stanja ili prethodna medicinska anamneza mogu povećati rizik. Trudnoće budućih majki iz ove grupe treba pratiti pod bližom kontrolom. Stanja koja nose visok rizik su sljedeća:

• Žene koje su ranije imale prijevremeni porođaj u prethodnoj trudnoći
• Buduće majke sa višeplodnom trudnoćom kao što su blizanci ili trojke
• Osobe kod kojih je utvrđena insuficijencija grlića materice ili strukturni poremećaj materice
• Osobe koje su bile izložene supstancama poput cigareta i alkohola prije ili tokom trudnoće
• Osobe kod kojih je razmak između dvije trudnoće kraći od 6 mjeseci
• Trudnoća u veoma mladoj dobi (ispod 17 godina) ili u kasnijoj dobi (iznad 35 godina)
• Osobe koje se neadekvatno hrane i imaju veoma nisku tjelesnu težinu prije porođaja

Prijevremeni porođaj se može desiti i bez prisustva bilo kojeg od ovih stanja. Zbog toga je važno biti svjestan simptoma i upravljati procesom na kontrolisan način, bez panike.

Da li se prijevremeni porođaj može spriječiti?

Prijevremeni porođaj nije moguće u potpunosti spriječiti. Međutim, kako bi se podržala zdrava i punovremena trudnoća, mogu se poštovati redovne kontrole prije porođaja, održavati pravilna ishrana, čuvati idealan razmak između trudnoća, sprovoditi planirano liječenje hroničnih bolesti i izbjegavati nezdrave navike kao što su pušenje i alkohol. 

Postoji li liječenje za prijevremeni porođaj?

Osnovni cilj liječenja prijevremenog porođaja je što je više moguće odgoditi porođaj ili podržati razvoj organa bebe čije rođenje je neizbježno. Plan liječenja određuje specijalista prema sedmici trudnoće i opštem zdravstvenom stanju majke i bebe. Metode liječenja koje se najčešće primjenjuju su:

• Lijekovi koji se koriste za privremeno zaustavljanje ili usporavanje kontrakcija materice
• Injekcije koje se daju majci u slučaju rizika od porođaja, s ciljem ubrzavanja razvoja plućne funkcije bebe
• Lijekovi koji se koriste za neurološku zaštitu prijevremeno rođenih beba i smanjenje rizika od cerebralne paralize
• Hirurško šivanje grlića materice u slučajevima kada je utvrđena insuficijencija grlića materice 
• Mirovanje u krevetu i intravenska nadoknada tečnosti radi otklanjanja gubitka tečnosti u tijelu i smanjenja pritiska na matericu 

Kako se pripremiti za prijevremeni porođaj?

Prioritetni plan svake majke je da trudnoća i porođaj proteknu zdravo. Međutim, u nekim slučajevima može doći do neočekivanih razvoja događaja, kao što je prijevremeni porođaj. U tom slučaju, određene mjere mogu pomoći da se proces prijevremenog porođaja odvija na kontrolisaniji način. Neke od mjera koje se mogu poduzeti radi najboljeg očuvanja psihičkog zdravlja majke i vitalnih funkcija bebe su:

• Ako će beba nakon porođaja ostati u jedinici za njegu novorođenčadi , treba pripremiti plan podrške u porodici i osigurati podršku bliske okoline majci u procesu oporavka i podrške djetetu.
• Ako se predviđa prijevremeni porođaj, treba razgovarati sa iskusnim pedijatrom i informisati se o prijevremeno rođenim bebama.
• Rizik od prijevremenog porođaja ne treba stresirati majku, već treba nastaviti trudnoću s ljubavlju.
• Za opuštanje, oslobađanje od stresa i smanjenje anksioznosti treba se okrenuti omiljenim aktivnostima. Može se čitati knjiga, slušati muzika ili provoditi vrijeme s bliskim osobama.
• Ako postoji rizik od prijevremenog porođaja, porođaj treba obaviti u zdravstvenoj ustanovi sa punim kapacitetom i osigurati da ima adekvatnu tehnološku infrastrukturu.

Zašto Medipol u slučaju rizika od prijevremenog porođaja?

Kod trudnoća s rizikom od prijevremenog porođaja, pravovremena i pravilna intervencija od velike je važnosti za zdravlje i majke i bebe. U Medipolu, specijalisti ginekologije i akušerstva, perinatolozi (specijalisti za rizičnu trudnoću), neonatolozi i anesteziolozi koordiniranim pristupom pratе svaku fazu trudnoće. Zahvaljujući napredniom ultrazvuku i mogućnostima fetalne procjene, porodilištu koje radi 24 sata i, ako je potrebno, potpuno opremljenoj jedinici intenzivne njege za novorođenčad, sigurnost majke i bebe je na prvom mjestu. 

Svaka trudnoća se procjenjuje individualno; primjenjuju se savremeni naučni pristupi za smanjenje rizika od prijevremenog porođaja, uz sveobuhvatnu i personalizovanu njegu od prije porođaja do poslije njega. Ovaj multidisciplinarni pristup pomaže u ranom prepoznavanju mogućih komplikacija i liječenju majke i bebe u najpovoljnijim uslovima. 

Često postavljana pitanja o simptomima prijevremenog porođaja

Kako se postavlja dijagnoza prijevremenog porođaja?

U procesu dijagnostike procjenjuju se tegobe buduće majke; ispituju se simptomi kao što su redovne kontrakcije, bol u leđima, osjećaj pritiska u karlici, pucanje vodenjaka ili krvarenje. Ginekološkim pregledom procjenjuje se otvorenost grlića materice, a transvaginalnim ultrazvukom mjeri se dužina grlića materice. U potrebnim slučajevima, test fetalnog fibronektina, procjena plodne vode i pretrage na infekcije mogu se koristiti kao podrška dijagnozi. 

Da li stres izaziva prijevremeni porođaj?

Da, visok i konstantan psihološki stres može promijeniti nivo hormona u organizmu i indirektno izazvati kontrakcije materice.

Šta treba učiniti kada se osjete simptomi prijevremenog porođaja?

Bez gubljenja vremena treba zauzeti položaj za odmor, unositi dovoljno tečnosti i bez odgode se javiti ginekologu-akušeru koji vodi trudnoću.

Koliko dugo beba ostaje u intenzivnoj njezi nakon prijevremenog porođaja?

Vrijeme koje beba provodi u inkubatoru razlikuje se zavisno od sedmice porođaja, porođajne težine i stepena razvoja organskih sistema.

Kako se treba hraniti osobe s rizikom od prijevremenog porođaja?

Treba primjenjivati ishranu tipa mediteranske, bogatu proteinima i vlaknima, uz obilan unos tečnosti i vitaminske dodatke koje preporuči liječnik.

Da li se rizik od prijevremenog porođaja povećava kod trudnoće s blizancima? 

Rizik od prijevremenog porođaja je znatno veći kod trudnoća s blizancima u odnosu na trudnoće s jednim plodom, zbog bržeg istezanja materice, povećanog pritiska na grlić materice i češćih komplikacija povezanih s placentom kod nekih trudnoća s blizancima. 

Da li prijevremeni porođaj uvijek zahtijeva intenzivnu njegu? 

Ne. Svaka prijevremeno rođena beba ne zahtijeva jedinicu intenzivne njege za novorođenčad. Potreba za intenzivnom njegom procjenjuje se prema sedmici trudnoće u kojoj je beba rođena, porođajnoj težini, funkciji disanja i opštem zdravstvenom stanju. Posebno neke bebe rođene između 34. i 37. sedmice trudnoće, koje su u dobrom opštem stanju, mogu nakon kratkotrajnog nadzora ostati uz majku. 

Može li beba nastaviti zdravo se razvijati nakon prijevremenog porođaja? 

Da. Zahvaljujući današnjim mogućnostima intenzivne njege novorođenčadi i napretku u njezi prijevremeno rođenih beba, velika većina prijevremeno rođenih beba nastavlja da zdravo raste i razvija se. 

Da li prekomjerni umor uzrokuje prijevremeni porođaj?

Nije dokazano da samo prekomjerni umor izaziva prijevremeni porođaj. Međutim, teški fizički poslovi koji zahtijevaju dugotrajno stajanje, intenzivan napor, nedovoljan odmor i visok nivo stresa mogu kod nekih trudnica povećati kontrakcije materice.

Od koje sedmice počinje rizik od prijevremenog porođaja? 

Rizik od prijevremenog porođaja počinje od 20. sedmice.