Šta Je Perkutana Koronarna Intervencija?

Perkutana koronarna intervencija je minimalno invazivna metoda liječenja koja se primjenjuje radi otvaranja začepljenja ili suženja u srčanim krvnim sudovima, obično pristupom kroz prepone ili zglob ruke. U ovom postupku se pomoću tankog katetera dolazi do srca, te se u problematične krvne sudove postavlja balon ili stent. Na taj način se ponovo uspostavlja protok krvi. Ovo je metoda koja spašava život u stanjima kao što su srčani udar i angina (bol u grudima).

Šta je perkutana koronarna intervencija?

Perkutana koronarna intervencija je nehirurški postupak koji se primjenjuje radi otvaranja suženja ili začepljenja u koronarnim arterijama (srčanim krvnim sudovima). Riječ perkutano znači ''kroz kožu''; u tom smislu, postupak se obično izvodi pristupom kroz veliku arteriju, kao što je femoralna arterija u preponama ili radijalna arterija na zglobu ruke. 

Tokom postupka, u krvni sud se postavlja tanka, fleksibilna cijev nazvana kateter, kojom se dolazi do mjesta začepljenja, gdje se izvodi proširenje balonom ili postavljanje stenta. Na ovaj način se cilja i ublažavanje simptoma i sprječavanje ozbiljnih srčanih oboljenja.

Perkutana koronarna intervencija (PKI), koja je danas sa razvojem tehnologije postala široko korištena, ima prednost rješavanja mnogih stanja koja bi inače zahtijevala operaciju otvorenog srca, uz manji rizik i u kraćem vremenu. Postupak ima i dijagnostičku svrhu (putem koronarne angiografije) i terapijsku svrhu.

Kod kojih se oboljenja koristi perkutana koronarna intervencija?

Perkutana koronarna intervencija (PKI) koristi se u dijagnostici i liječenju mnogih srčanih oboljenja koja nastaju kao posljedica suženja ili začepljenja srčanih krvnih sudova, a najčešće kod koronarne bolesti srca. To je metoda liječenja koja se sigurno primjenjuje kako u hitnim stanjima, tako i kod hroničnih bolesti srčanih krvnih sudova. Glavna oboljenja kod kojih se najčešće koristi su:

• Akutni infarkt miokarda (srčani udar)
• Stabilna angina pektoris (bol u grudima uzrokovana naporom)
• Nestabilna angina (bol u grudima i u stanju mirovanja)
• Koronarna bolest srca
• Ponovno začepljenje kod pacijenata sa ugrađenim stentom

Kako se izvodi postupak perkutane koronarne intervencije?

Perkutana koronarna intervencija se obično izvodi pristupom kroz veliku arteriju, kao što su prepone ili zglob ruke. Postupak se može razlikovati u zavisnosti od opšteg stanja pacijenta i strukture krvnih sudova, ali su osnovni koraci slični za većinu pacijenata.

Prvo se odabrano područje krvnog suda lokalno anestezira. Nakon uvođenja igle u krvni sud, u njega se postavlja poseban uvodnik (sheath) kako bi se olakšao dalji postupak. Kroz ovaj uvodnik se postavljaju tanke i fleksibilne cijevi nazvane kateteri, kojima se dolazi do krvnih sudova koji hrane srce. 

Nakon toga se prelazi na fazu koronarne angiografije. To znači da se u koronarne krvne sudove do kojih je kateter dopro ubrizgava kontrastno sredstvo (boja). Zahvaljujući ovoj supstanci, krvni sudovi postaju vidljivi pod rendgen aparatom (angiografski aparat). Na ovaj način se krvni sudovi pregledaju i utvrđuju se začepljenja ili suženja. 

U zavisnosti od mjesta gdje se nalazi začepljenje ili suženje, mogu se primijeniti dvije metode:

• Balon angioplastika: U suženi krvni sud se postavlja balon, koji se naduva kako bi se osiguralo širenje krvnog suda.
• Postavljanje stenta: Na mjesto koje je otvoreno balonom postavlja se stent, metalna struktura u obliku kaveza. Zahvaljujući ovom stentu, krvni sud ostaje otvoren. Danas se najčešće koriste stentovi obloženi lijekom, jer oni smanjuju rizik od ponovnog suženja (restenoze).

Nakon završetka postupka, uvodnik postavljen u krvni sud se uklanja. Srce i krvni pritisak pacijenta se redovno kontrolišu tokom nekoliko sati. U zavisnosti od opšteg stanja pacijenta, isti dan se može otpustiti kući ili može ostati jednu noć u bolnici. Nakon postupka, uz kontrolu ljekara, mogu se primjenjivati terapije lijekovima kao što su aspirin i/ili lijekovi za razrjeđivanje krvi. 

Koje su pripreme potrebne prije perkutane koronarne intervencije?

Da bi se perkutana koronarna intervencija izvela sigurno i uspješno, postoje određene pripreme koje treba obaviti prije postupka. Ove pripreme su izuzetno važne kako bi se smanjio rizik od komplikacija i osigurao maksimalan uspjeh tokom postupka.

Prvo se uzima detaljna anamneza pacijenta. Detaljno se pregledaju postojeće tegobe, prethodno preboljena oboljenja, lijekovi koji se koriste, alergije i hronične bolesti. Prije postupka može biti potrebno prekinuti uzimanje lijekova za razrjeđivanje krvi. Kod lijekova kao što su lijekovi za dijabetes, može biti potrebna pauza prije i nakon postupka, uz uputstvo ljekara. 

Prije postupka se obično traži da pacijent bude na praznom stomaku 4–6 sati. Tokom tog vremena ne treba unositi hranu i tečnost. Područje na kojem će se postupak izvoditi (obično prepone ili zglob ruke) se čisti, a ako je potrebno, dlačice na tom području se brišu. Treba obratiti pažnju na higijenu kako bi se smanjio rizik od infekcije.

Koje su prednosti postupka perkutane koronarne intervencije?

Perkutana koronarna intervencija, koja se danas često koristi kako u hitnim intervencijama tako i kod hroničnih bolesti srčanih krvnih sudova, ima mnoge prednosti u odnosu na operaciju otvorenog srca. Zahvaljujući tome što ne zahtijeva hirurški zahvat, brzom procesu oporavka i visokoj stopi uspjeha, danas je postala jedna od najčešće korištenih intervencija u oblasti kardiologije. Ove prednosti su:

• Nehirurška (minimalno invazivna) metoda.
• Omogućava prednost brze intervencije.
• Trajanje boravka u bolnici je kratko.
• Oporavak i povratak svakodnevnom životu su vrlo brzi.
• Bol u grudima i drugi simptomi se brzo smanjuju.
• Pruža mogućnost i dijagnoze i liječenja u jednoj seansi.
• Stopa uspjeha je izuzetno visoka.
• Stopa komplikacija je niska.

Često postavljana pitanja o postupku perkutane koronarne intervencije

Koja je razlika između stenta i balona?

Balon se koristi za otvaranje krvnog suda, dok je stent metalna struktura u obliku opruge koja se postavlja unutar krvnog suda nakon što je otvoren balonom. 

Koji su rizici liječenja balonom?

Liječenje balonom je generalno sigurna metoda, ali postoje i rijetko viđeni rizici, kao što su ponovno suženje krvnog suda, nedovoljno širenje balona, pucanje zida krvnog suda, krvarenje i modrice na mjestu primjene. 

Je li postupak perkutane koronarne intervencije bolan?

Ne. Postupak se izvodi u lokalnoj anesteziji, odnosno mjesto pristupa se anestezira.

Koliko traje angioplastika?

U prosjeku traje između 30 minuta i 1 sat.

Postoji li starosna granica za postupak perkutane koronarne intervencije?

Ne postoji jasna starosna granica. Može se primijeniti kod pacijenata svih starosnih dobi čije je opšte zdravstveno stanje odgovarajuće.

Je li postupak perkutane koronarne intervencije sigurna metoda?

Da, danas je to jedna od najčešće primjenjivanih i najsigurnijih kardioloških intervencija.

Šta je perkutana transmisija?

To je prenos infekcija koje se prenose putem krvi kao posljedica intervencija koje se izvode ispod kože, kao što je ubod igle. Nije direktno povezana sa PKI postupkom. Obično se koristi kao termin za zdravstvene radnike.

Ko može biti kandidat za postupak perkutane koronarne intervencije?

Pacijenti koji su preživjeli srčani udar, osobe sa stabilnom ili nestabilnom anginom (bolom u grudima), osobe kod kojih je koronarnom angiografijom utvrđeno ozbiljno suženje krvnih sudova, pacijenti kod kojih je test opterećenja pokazao visok rizik, kao i osobe koje nisu podesne za operaciju otvorenog srca ili je ne žele, mogu biti odgovarajući kandidati za postupak perkutane koronarne intervencije. 

Kada se pacijenti kojima je izvedena perkutana koronarna intervencija mogu vratiti svakodnevnom i poslovnom životu?

Obično se lakšim svakodnevnim aktivnostima može vratiti 1–3 dana nakon postupka.

Na šta treba obratiti pažnju nakon postupka perkutane koronarne intervencije?

Lijekove koje propiše ljekar treba redovno koristiti. Prvih nekoliko dana treba se odmarati i izbjegavati podizanje teških predmeta. Treba se zdravo hraniti. Ako se puši, cigarete definitivno treba prestati koristiti.

U kojim intervalima pacijenti nakon postupka treba da dolaze na kontrolu kod ljekara?

Prva kontrola se obično obavlja u prvoj sedmici ili 10. danu nakon postupka. Nakon toga se obavljaju kontrole u 1., 3., 6. mjesecu i 1. godini. U zavisnosti od stanja pacijenta, ova učestalost se može povećati ili smanjiti.