Šta Je Plućna Hipertenzija? Simptomi I Liječenje

Plućna hipertenzija je ozbiljna bolest koja se javlja kada je krvni pritisak u arterijama koje prenose krv do plućа povišen. Ova bolest, koja se lukavo razvija i s vremenom može dovesti do srčane insuficijencije, najčešće se manifestuje simptomima kao što su otežano disanje, umor i bol u grudima. Kako proces dijagnoze i liječenja direktno utiče na tok bolesti, rana dijagnoza je od vitalnog značaja.

Šta je Plućna Hipertenzija?

Plućna hipertenzija (hipertenzija plućnih arterija) predstavlja povećanje krvnog pritiska u plućnim arterijama koje prenose krv do plućа. Normalna vrijednost krvnog pritiska u plućnim arterijama u stanju mirovanja je 14 mmHg. U stanju mirovanja najviša vrijednost treba biti ispod 20 mmHg, a pri fizičkom naporu ispod 30 mmHg. Kada se ove vrijednosti prekorače, može se postaviti dijagnoza plućne hipertenzije. 

Kada je vrijednost krvnog pritiska visoka, povećava se otpor koji krv pumpana iz srca prema plućima susreće. Povećanje otpora uzrokuje da srce radi teže, što na duge staze dovodi do razvoja srčane insuficijencije. Iako je relativno rijetka, s obzirom na to da se lukavo razvija, dijagnoza može biti odgođena, a odgođeno liječenje može uzrokovati ozbiljne posljedice.

Koje su Vrste Plućne Hipertenzije?

Plućna hipertenzija je bolest koja se može razviti zbog različitih uzroka. Zbog toga se, u zavisnosti od uzroka koji je u osnovi, obično dijeli na pet glavnih grupa. Tačna klasifikacija plućne hipertenzije od velike je važnosti za efikasnost procesa dijagnoze i liječenja. Vrste bolesti su grupisane na sljedeći način:

Plućna Arterijska Hipertenzija (PAH)

Nastaje kao rezultat strukturnih oštećenja i suženja plućnih arterija. Može se razviti zbog idiopatskih (nepoznatog uzroka), nasljednih faktora, bolesti vezivnog tkiva (kao sistemska skleroza), urođenih srčanih bolesti (urođene srčane rupe), HIV-a, portalne hipertenzije (povećanje pritiska uzrokovano jetrom) i izloženosti određenim lijekovima. 

Plućna Hipertenzija Uzrokovana Bolestima Lijeve Strane Srca

Jedan od najčešćih uzroka. Zbog poremećaja u lijevoj strani srca, krv koja dolazi iz plućа ne može se pravilno obraditi, što uzrokuje povratni pritisak. To povećava pritisak u plućnim krvnim sudovima. Obično se razvija zbog insuficijencije lijeve strane srca, bolesti mitralnog ili aortnog zalistka, sistoličke (manje krvi pumpano iz srca) ili dijastoličke (manje krvi puni srce) disfunkcije.

Plućna Hipertenzija Uzrokovana Plućnim Bolestima i Hipoksijom

Zbog dugotrajnog niskog nivoa kiseonika dolazi do suženja plućnih krvnih sudova. U ovom slučaju, krv dospijeva samo do dijelova plućа koji mogu primiti najviše kiseonika. Obično se zasniva na bolestima i stanjima kao što su HOBP, intersticijalne plućne bolesti, apneja u snu i dugotrajan život na velikoj visini.

Hronična Tromboembolijska Plućna Hipertenzija (HTEPH)

Kod ove vrste, formiranje krvnih ugrušaka u plućnim krvnim sudovima dovodi do trajnih začepljenja, a nepotpuno uklanjanje ovih ugrušaka uzrokuje ožiljke u plućnim arterijama. Ožiljci uzrokuju nakupljanje pritiska i sprečavaju normalan protok krvi. Kao rezultat toga, desna strana srca radi teže. 

Jedina je vrsta koja se može liječiti hirurškom intervencijom (plućna endarterektomija). Najznačajniji uzroci su ponavljajuće plućne embolije i poremećaji koagulacije.

Plućna Hipertenzija Povezana s Drugim Uzrocima

Rijetko viđena vrsta koja se razvija zbog multifaktorijalnih uzroka. Nastaje zbog sarkoidoze, hematoloških bolesti, metaboličkih bolesti, renalnih (bubrežnih) poremećaja i drugih sistemskih bolesti.

Koji su Simptomi Plućne Hipertenzije?

Plućna hipertenzija se u početku manifestuje blagim ili nejasnim simptomima. Zbog toga je ovu bolest veoma teško prepoznati u ranoj fazi. Kako bolest napreduje, simptomi postaju izraženiji. Simptomi su obično povezani s gubitkom prethodne fizičke izdržljivosti kao rezultat smanjene oksigenacije u tijelu. Najizraženiji simptomi su:

• Otežano disanje
• Umor i slabost
• Bol u grudima (angina) i osjećaj pritiska
• Palpitacije
• Vrtoglavica i nesvjestica (sinkopa)
• Oticanje nogu i članaka (edem)
• Plavičasta prebojenost usana i vrhova prstiju
• Smanjen apetit i gubitak težine
• Poteškoće u obavljanju rutinskih aktivnosti
• Kašalj

Kako se simptomi plućne hipertenzije mogu zamijeniti s drugim bolestima, dijagnoza može biti odgođena. Simptome treba koordinisano pratiti kako odjeljenje kardiologije, tako i odjeljenje plućnih bolesti. Zbog toga je važno obratiti se specijalisti ljekaru ako postoji jedan ili više gore navedenih simptoma.

Koje su Faze Plućne Hipertenzije?

Plućna hipertenzija se prema toku bolesti, njenom uticaju na organizam i fizičkim aktivnostima pacijenta dijeli na četiri faze. Ove faze su:

1. Faza

U ovoj fazi ne postoji izražen simptom. Iako su promjene u krvnim sudovima koje su u osnovi bolesti već počele, pacijent nema simptome. Ovo je najtiša faza bolesti i dijagnoza je teška.

2. Faza

Kod pacijenta se može javiti blago ograničenje fizičke aktivnosti. Iako u stanju mirovanja nema problema, prilikom svakodnevnih aktivnosti kao penjanje uz stepenice ili brzo hodanje mogu se javiti otežano disanje, bol u grudima ili palpitacije. Ovo je obično faza u kojoj se bolest počinje primjećivati.

3. Faza

Kod pacijenta se javlja izraženo ograničenje fizičke aktivnosti. Simptomi se mogu javiti i pri najlakšim svakodnevnim aktivnostima. Otežano disanje, umor, palpitacije ili bol u grudima su česti. Ova faza pokazuje da je bolest uznapredovala i da je kvalitet života značajno smanjen.

4. Faza

Ovo je najuznapredovanija i najteža faza bolesti. Simptomi se javljaju i u stanju mirovanja. Otežano disanje, bol u grudima, palpitacije i umor postaju konstantni. Svaka fizička aktivnost predstavlja napor za pacijenta. Znakovi insuficijencije desne strane srca u ovoj fazi postaju izraženi. Kvalitet života pacijenata je ozbiljno narušen i potreban im je intenzivan medicinski nadzor.

Koji su Faktori Rizika za Plućnu Hipertenziju?

Plućna hipertenzija je bolest koja se razvija u vezi s različitim zdravstvenim problemima. Zbog toga postoje razni faktori rizika koji utiču na razvoj bolesti. Ovi faktori rizika su:

• Genetska predispozicija
• Bolesti vezivnog tkiva kao sistemska skleroza, lupus, reumatoidni artritis
• Urođene srčane bolesti
• HOBP
• Ponavljajuće plućne embolije
• Bolesti jetre
• HIV
• Izloženost lijekovima
• Obezitet
• Dugogodišnji život na velikoj visini
• Upotreba narkotika

Šta Uzrokuje Plućnu Hipertenziju?

Nastaje zbog povećanja krvnog pritiska u arterijama u plućima iznad normalnih vrijednosti. Uzroci koji dovode do ovog stanja su veoma raznovrsni. Uopšteno, glavni uzroci koji mogu biti efikasni u razvoju plućne hipertenzije su:

• Idiopatska (nepoznatog uzroka) plućna arterijska hipertenzija: Oblik čiji je uzrok nepoznat i direktno povezan s oštećenjima u strukturi krvnih sudova.
• Nasljedni faktori: Postojanje porodične anamneze plućne hipertenzije može povećati rizik od razvoja bolesti genetskim putem.
• Bolesti vezivnog tkiva (npr. sistemska skleroza, lupus): Ove bolesti mogu povećati pritisak u plućima uzrokujući upalu i zadebljanje zidova krvnih sudova.
• Infekcija HIV-om: HIV direktno utiče na strukturu krvnih sudova i može uzrokovati plućnu arterijsku hipertenziju.
• Urođene srčane bolesti: Urođene srčane rupe ili poremećaji zalistaka dovode do izlaganja plućа povećanom pritisku.
• Određeni lijekovi ili toksini (sredstva za smanjenje apetita, hemoterapeutici): Posebno neki lijekovi korišteni u prošlosti mogu uticati na plućne krvne sudove i uzrokovati trajno oštećenje.
• Bolesti lijeve strane srca: Nedovoljan rad lijeve strane srca uzrokuje povratni pritisak na pluća, dovodeći do razvoja plućne hipertenzije.
• HOBP: Zbog hronične suženosti disajnih puteva dolazi do nedostatka kiseonika u plućima, što povećava pritisak u krvnim sudovima.
• Intersticijalne plućne bolesti: Sa zadebljanjem plućnog tkiva razmjena gasova se narušava i povećava se otpor krvnih sudova.
• Apneja u snu: Zbog prekida disanja tokom spavanja, smanjenje nivoa kiseonika u tijelu dovodi do suženja krvnih sudova i povećanja pritiska.
• Dugotrajan život na velikoj visini: Okruženja sa niskim nivoom kiseonika povećavaju rizik od trajnog suženja plućnih krvnih sudova.
• Hronične tromboembolijske bolesti: Ponavljajuće stvaranje krvnih ugrušaka u plućnim krvnim sudovima rezultira začepljenjem krvnih sudova i povećanjem pritiska.
• Sarkoidoza: Ova bolest, koja uzrokuje stvaranje granuloma u plućima, može oštetiti strukturu krvnih sudova i dovesti do hipertenzije.
• Bolesti jetre (portalna hipertenzija): Kod uznapredovalih bolesti jetre, cirkulatorni sistem je pogođen, što povećava pritisak u plućnim krvnim sudovima.
• Bubrežna insuficijencija: Zbog narušavanja ravnoteže tečnosti u tijelu i tendencije ka hipertenziji, plućni krvni sudovi mogu također biti pogođeni.
• Hematološke bolesti (npr. anemija srpastih ćelija): Plućna hipertenzija se može razviti kada krvne ćelije oštete zidove krvnih sudova.
• Poremećaji tiroidne žlijezde: Posebno stanja kao hipertiroidizam mogu povećati broj otkucaja srca i pritisak, čime se opterećuje sistem plućnih krvnih sudova.

Kako se Dijagnosticira Plućna Hipertenzija?

U dijagnostici plućne hipertenzije zajedno se procjenjuje mnogo kliničkih, imidžing i laboratorijskih testova. Rana dijagnoza je od velike važnosti za uspjeh liječenja i zaustavljanje progresije bolesti.

Ljekar prije svega sluša pritužbe pacijenta i posebno ispituje simptome kao otežano disanje, palpitacije i slabost. Procjenjuje se porodična anamneza, prethodno preživljene bolesti, korišteni lijekovi i eventualne hronične bolesti koje su u osnovi. Zatim se koriste razne metode snimanja kao EKG, ehokardiografija (EHO), MR, CT angiografija, rendgenski snimak plućа i CT plućа. 

Za procjenu kapaciteta plućа, razmjene kiseonika i protoka vazduha pacijenta, rade se testovi plućne funkcije i krvni testovi. Za procjenu fizičkog kapaciteta pacijenta može se izvesti test opterećenja i test hodanja od 6 minuta. Za konačnu dijagnozu primjenjuje se kateterizacija desnog srca, koja se smatra zlatnim standardom. Ovim postupkom direktno se mjeri pritisak u plućnim krvnim sudovima.

Kako se Liječi Plućna Hipertenzija?

Liječenje plućne hipertenzije se određuje prema uzroku bolesti, fazi i opštem zdravstvenom stanju pacijenta. Osnovni cilj liječenja je smanjenje simptoma, usporavanje progresije bolesti i produženje životnog vijeka. Zbog toga se liječenje planira multidimenzionalnim i individualnim pristupom.

Kako se bolest često javlja kao rezultat drugih bolesti, liječenje se može provoditi i prema uzroku koji je u osnovi. Na primjer, ako postoji bolest lijeve strane srca, primjenjuje se liječenje usmjereno na insuficijenciju srca, ili se kod bolesti vezivnog tkiva planira reumatološko liječenje. 

Terapija lijekovima se primjenjuje prema fazi bolesti i opštem stanju pacijenta. Za upravljanje bolešću provode se promjene u načinu života kao prestanak pušenja, izbjegavanje fizičkog napora i kontrolirani unos soli. Kod pacijenata sa plućnom hipertenzijom uzrokovanom hroničnim ugrušcima, može se izvesti plućna endarterektomija, hirurško uklanjanje ugruška iz krvnog suda. 

Liječenje plućne hipertenzije zahtijeva multidisciplinarni pristup. U procesu liječenja učestvuju specijalizacije kao kardiologija, plućne bolesti, reumatologija i, kada je potrebno, kardiovaskularna hirurgija.

Često Postavljana Pitanja o Plućnoj Hipertenziji

Da li se Plućna Hipertenzija Izliječi?

Iako se plućna hipertenzija ne može potpuno ukloniti, može se kontrolisati liječenjem uzroka koji je u osnovi.

Šta Pokreće Plućnu Hipertenziju?

Faktori koji pokreću plućnu hipertenziju uključuju bolesti lijeve strane srca, plućne bolesti (npr. HOBP), plućnu emboliju (odvajanje krvnog ugruška), bolesti vezivnog tkiva, određene lijekove i genetsku predispoziciju. 

Kolika Treba Biti Plućna Hipertenzija?

Pritisak u plućnoj arteriji se smatra normalnim ako je u stanju mirovanja ispod 20 mmHg.

Da li je Plućna Hipertenzija Genetska?

Neke vrste, kao idiopatska ili nasljedna plućna arterijska hipertenzija (HPAH), prenose se genetski.

Kolika Treba Biti Brzina Plućnog Protoka?

Brzina protoka koja se koristi za procjenu sistoličkog pritiska plućne arterije mjerenjem ehokardiografijom treba obično biti <2,8 m/s.

Kako se Mjeri Plućni Pritisak?

Pritisak u plućnoj arteriji se najtačnije mjeri kateterizacijom desnog srca. Ehokardiografija se također koristi za procjenu pritiska.

Da li je Plućna Arterijska Hipertenzija Opasna?

Da, radi se o ozbiljnoj bolesti. Ako se ne dijagnostikuje i ne liječi na vrijeme, s vremenom može uzrokovati insuficijenciju desne strane srca, smanjenje kapaciteta za fizičku aktivnost i skraćenje životnog vijeka.