Šta Je Rak Tankog Crijeva I Koji Su Njegovi Simptomi?

Rak tankog crijeva je rijedak tip raka koji nastaje abnormalnim umnožavanjem ćelija u zidu tankog crijeva. Rak koji se razvija u tankom crijevu, koje ima veoma važnu ulogu u apsorpciji hranjivih materija, utiče ne samo na digestivni sistem, već u velikoj mjeri i na opšte zdravlje. 

Rak tankog crijeva može ne davati nikakve simptome u ranoj fazi, ili se simptomi, kada se pojave, mogu zamijeniti s drugim bolestima digestivnog sistema. Ovo stanje može uzrokovati kašnjenje dijagnoze i napredovanje bolesti. Zbog toga je poznavanje simptoma i rana dijagnoza od velike važnosti.

Šta je rak tankog crijeva?

Rak tankog crijeva je sporo napredujući maligni (zloćudni) tumor koji nastaje na unutrašnjoj površini tankog crijeva. Tanko crijevo se sastoji od tri glavna dijela: duodenum (dvanaestopalačno crijevo), jejunum i ileum. Ovaj organ, dugačak oko 6 metara, glavni je dio u kojem se hrana vari i apsorbuje, a ujedno čini i važan dio imunog sistema. Promjena ćelija u ovom regionu, koji je izuzetno vitalan za zdravlje organizma, uzrokuje nastanak tumora. Rak tankog crijeva se dijeli na 4 glavne grupe:

• Adenokarcinom: Najčešći tip raka tankog crijeva. Obično se razvija u duodenumu (dvanaestopalačnom crijevu).
• Karcinoidni tumor (neuroendokrini tumor): Neuroendokrine ćelije se nalaze u tankom crijevu i omogućavaju organizmu proizvodnju hormona. Tumor koji se ovdje razvija ima tendenciju sporog rasta, zbog čega se simptomi mogu ne pojaviti godinama.
• Limfom: Razvija se u limfocitima, vrsti bijelih krvnih zrnaca. Postoje dvije glavne vrste: Hodgkinov limfom i non-Hodgkinov limfom.
• Sarkom: Razvija se u tkivima poput mišića, vezivnog tkiva ili krvnih sudova. Najčešći podtip je gastrointestinalni stromalni tumor (GIST).

Svaki od ovih tipova ima drugačije porijeklo. Zbog toga se razlikuju i njihovi efekti na organizam, kao i opcije liječenja. Rak tankog crijeva je rijedak, ali veoma ozbiljan tip raka. Rana dijagnoza ovog raka, koji direktno utiče na prirodno funkcionisanje digestivnog sistema, u velikoj mjeri povećava uspješnost liječenja.

Koji su simptomi raka tankog crijeva?

Simptomi raka tankog crijeva se razlikuju u zavisnosti od tipa tumora, njegove lokacije i proširenosti. Simptomi se često lako mogu zamijeniti s drugim bolestima digestivnog sistema. Zbog toga se dijagnoza obično postavlja kasno i bolest se može otkriti u uznapredovaloj fazi. Kod nekih pacijenata situacija može biti obrnuta i mogu se razviti ozbiljni simptomi. Najčešći simptomi kod raka tankog crijeva su sljedeći:

• Bol u trbuhu
• Gubitak apetita i tjelesne težine
• Mučnina i povraćanje
• Nadutost i probavne smetnje
• Krv u stolici
• Malaksalost
• Žutica
• Probavni problemi koji ne prestaju
• Osjećaj mase ili punoće u trbuhu

Ako jedan ili više ovih simptoma traje duže vrijeme, posebno ako postoji neobjašnjivi gubitak težine, bol u trbuhu i probavni problemi, veoma je važno obratiti se specijalisti gastroenterologije.

Koji su faktori rizika za rak tankog crijeva?

Faktori rizika za rak tankog crijeva uključuju mnoge elemente kao što su genetska predispozicija, određene bolesti i životne navike. Poznavanje ovih faktora je veoma važno za redovno praćenje osoba u rizičnoj grupi i prevenciju bolesti. Glavni faktori rizika koji mogu uticati na razvoj raka tankog crijeva su sljedeći:

• Starija životna dob (60 godina i više)
• Genetska predispozicija
• Nasljedne bolesti (poput Peutz-Jeghersovog sindroma, Cowdenovog sindroma, porodične adenomatozne polipoze, cistične fibroze i Lynchovog sindroma)
• Hronične upalne bolesti crijeva (poput Crohnove bolesti)
• Celijakija
• Nezdrave prehrambene navike
• Dugotrajno i intenzivno korištenje duhana i alkohola
• Slab imuni sistem

Rizik od obolijevanja od raka tankog crijeva nastaje kombinacijom mnogih faktora. Posebno je važno da osobe koje imaju porodičnu anamnezu raka i osobe s dugotrajnim bolestima crijeva redovno prolaze gastroenterološke preglede.

Koje su metode dijagnostike raka tankog crijeva?

Metode dijagnostike raka tankog crijeva uključuju kliničku procjenu, metode snimanja i pretrage, dok se konačna dijagnoza postavlja analizom uzorka biopsije uzetog od pacijenta. Zbog toga što je ovaj tip raka rijedak, a njegovi simptomi se mogu zamijeniti s drugim probavnim problemima, dijagnostikovanje je jedno od najtežih među svim tipovima raka. Glavne metode koje se koriste u dijagnostici raka tankog crijeva su sljedeće:

• Laboratorijske pretrage (kompletna krvna slika, test stolice)
• Biopsija
• Kompjuterizovana tomografija (CT)
• Magnetna rezonanca (MR)
• Ultrasonografija (UZV)
• Pozitronska emisiona tomografija (PET-CT)
• Gastroskopija

• Endoskopija
• Kolonoskopija

Koje su metode liječenja raka tankog crijeva?

Liječenje raka tankog crijeva se planira individualno, u zavisnosti od mnogih faktora kao što su stadijum tumora, njegova lokacija, opšte zdravstveno stanje pacijenta i druge bolesti. Među najčešće primjenjivanim metodama liječenja su hirurške metode, hemoterapija, radioterapija i ciljana terapija. Ove metode se ponekad primjenjuju samostalno, a ponekad u kombinaciji. Glavne metode liječenja koje se koriste kod raka tankog crijeva su sljedeće:

Hirurške metode

U liječenju raka tankog crijeva, hirurška intervencija je obično prva opcija. Postoji nekoliko hirurških metoda liječenja. To su:

• Resekcija: Postupak uklanjanja tumorskog tkiva i dijela okolnog tkiva. Nakon uklanjanja tumorskog tkiva, krajevi tankog crijeva se ponovo spajaju.
• Whipple-ova operacija (pankreatoduodenektomija): Preferira se u slučajevima kada se tumor nalazi u duodenumu (dvanaestopalačnom crijevu), koji je početni dio tankog crijeva. Ovom operacijom se uklanjaju početni dio tankog crijeva, žučna kesa, dio žučnog kanala i limfni čvorovi u blizini tumorske regije.

Hemoterapija

Hemoterapija je liječenje lijekovima koje se primjenjuje s ciljem uništavanja kancerskih ćelija i zaustavljanja širenja raka. Obično se preferira kao dodatak hirurškom liječenju. 

HIPEC (Hipertermička intraperitonealna hemoterapija)

HIPEC (topla hemoterapija), za razliku od klasične hemoterapije, podrazumijeva direktno davanje lijeka za hemoterapiju u trbušnu šupljinu na visokoj temperaturi. Budući da lijek direktno dolazi u kontakt s kancerskom površinom, njegov učinak je intenzivniji.

Radioterapija (zračna terapija)

Radioterapija podrazumijeva korištenje visokoenergetskog zračenja u cilju uništavanja kancerskih ćelija. Može se primijeniti u slučajevima kada operacijom nije uklonjeno kompletno kancerozno tkivo.

Imunoterapija

Ovo je metoda koja se primjenjuje radi jačanja imunog sistema. Ovom metodom se nastoji postići da imuni sistem reaguje na kancerske ćelije i uništi ih.

Danas postoje mnoge inovativne metode liječenja raka tankog crijeva, pored klasičnih metoda. U procesu liječenja, odjeli za opću hirurgiju, gastroenterologiju, medicinsku onkologiju, radijacionu onkologiju i patologiju rade zajedno multidisciplinarnim pristupom. 

Često postavljana pitanja o raku tankog crijeva

Kako se prepoznaje problem u tankom crijevu?

Problem u tankom crijevu se može prepoznati po simptomima kao što su bol u trbuhu, nadutost, mučnina, dijareja, gubitak apetita, gubitak tjelesne težine i povremena krv u stolici. Ipak, potrebna je detaljna gastroenterološka procjena.

U kojoj životnoj dobi se javlja rak tankog crijeva?

Rak tankog crijeva se obično češće javlja kod osoba starijih od 60 godina. 

Gdje rak tankog crijeva daje metastaze?

Može dati metastaze u organe poput jetre, pluća i limfnih čvorova u trbušnoj šupljini. 

Da li se rak crijeva potpuno izliječi?

Kod raka crijeva koji je dijagnostikovan u ranoj fazi i odgovarajuće liječen, potpuno izlječenje je moguće.

Gdje se osjeća bol u tankom crijevu?

Bol koji potiče od tankog crijeva se obično osjeća oko pupka.

Šta se dešava ako je tanko crijevo poremećeno?

Ako je tanko crijevo poremećeno, apsorpcija hranjivih materija se smanjuje, dolazi do gubitka tjelesne težine i javljaju se probavne smetnje. 

Šta je limfom tankog crijeva?

Limfom tankog crijeva je zloćudni tumor koji nastaje iz limfocita, ćelija imunog sistema.

Šta se dešava ako se ukloni tanko crijevo?

Ako se ukloni dio tankog crijeva, obično ne dolazi do funkcionalnih problema. Međutim, ako se ukloni veći dio, može doći do gubitka tjelesne težine i smanjenja apsorpcije hranjivih materija. U tom slučaju mogu biti potrebni tretmani poput posebne dijete.

Da li se rak crijeva javlja u mladoj životnoj dobi?

Da, iako rijetko, rak crijeva se može razviti u mladoj životnoj dobi zbog genetskih faktora.

Koliko traje operacija raka tankog crijeva?

Trajanje operacije zavisi od veličine tumora, njegove lokacije, prisustva metastaza i primijenjene metode.

Da li se rak tankog crijeva može otkriti analizom krvi?

Analiza krvi sama po sebi nije dovoljna za postavljanje dijagnoze.

Za koje vrijeme rak daje metastaze?

Ovo zavisi od tipa tumora i drugih faktora. Dok adenokarcinomi mogu dati metastaze u roku od nekoliko mjeseci, kod neuroendokrinih tumora period metastaziranja može trajati godinama. 

Kako izgleda posljednji stadijum raka crijeva?

U posljednjem stadijumu raka crijeva javljaju se opstrukcija crijeva, prekomjeran gubitak tjelesne težine, širenje na druge organe, bol i malaksalost.

Da li dolazi do metastaze tokom hemoterapije?

Da, neki tumori mogu biti otporni na hemoterapiju.

Koliko godina traje hemoterapija?

Proces hemoterapije može trajati od 6 mjeseci do nekoliko godina, u zavisnosti od stanja tumora.

U kojoj fazi se primjenjuje hemoterapija?

Hemoterapija se može primijeniti u svakoj fazi: prije operacije, nakon operacije i palijativno (radi produženja životnog vijeka u uznapredovaloj fazi).