Koje Su Vrste Carskog Reza?

Carski rez je metoda porođaja kod koje se beba dovodi na svijet incizijom na trbuhu i maternici. Carski rez, koji se bira kao alternativa vaginalnom porođaju, primjenjuje se radi zaštite zdravlja majke i bebe ili u slučajevima kada vaginalni porođaj nije moguć. Može se izvesti planirano ili u hitnim slučajevima. 

Šta je carski rez?

Carski rez, koji se širom svijeta često primjenjuje kao metoda porođaja, predstavlja hirurško vađenje posteljice i plodovih ovojnica kroz inciziju na trbuhu i maternici majke. Odluka o carskom rezu može se donijeti zbog medicinskog razloga, ali i na osnovu izbora majke. 

Zašto se radi carski rez?

Carski rez se može planirati zbog velikog rizika vaginalnog porođaja, lične odluke majke ili preporuke ljekara. Planirani carski rez se može izvesti od 39. sedmice trudnoće. Opći razlozi koji dovode do odluke o carskom rezu su:

• Bebe u zadnjičnom (nepravilnom) položaju
• Ranija operacija maternice
• Pojačano vaginalno krvarenje
• Infekcija genitalnim herpesom ili neliječeni HIV 
• Višeplodna trudnoća
• Zaustavljanje napredovanja porođaja
• Nedostatak kisika kod bebe, usporen rad srca
• Placenta previja
• Prolaps pupčane vrpce
• Velika beba

Kako se planira carski rez?

Operacije carskog reza se prema vremenu izvođenja, primijenjenoj metodi anestezije, pravcu incizije i karakteristikama hirurškog reza na zidu maternice dijele na različite vrste. Planiranje carskog reza se obično odvija na sljedeći način:

Hitni carski rez 

Porođaj koji je planiran kao vaginalni tokom praćenja trudnoće može se pretvoriti u hitni carski rez zbog naglo nastalih komplikacija kod bebe, neadekvatnog položaja ili zdravstvenog problema kod majke. Hitni carski rez se obično primjenjuje kada se porođaj uspori ili kada dođe do pojačanog krvarenja. Nakon početka operacije, beba se rodi u prosjeku za 15 minuta.

Planirani carski rez

Planirani carski rez se može predvidjeti zbog medicinskog problema, prethodnih trudnoća, akušerskih komplikacija koje se razviju tokom trudnoće ili na osnovu izbora majke. Obično se porođaj može izvesti od 39. sedmice trudnoće. 

Koje su vrste carskog reza?

Vrste carskog reza se određuju prema anatomiji majke, položaju fetusa, tome da li se u budućnosti želi vaginalni porođaj, hitnosti porođaja i procjeni ljekara. Vrste carskog reza prema primijenjenoj hirurškoj tehnici i tipu incizije su:

Donji transverzalni carski rez (horizontalni)

Radi se horizontalna incizija na donjem dijelu maternice. Rizik od komplikacija kao što su krvarenje i hernija nakon operacije je veoma nizak. Ovo je metoda pogodna za žene koje planiraju vaginalni porođaj u budućnosti. Bol je manji i danas je ova metoda najčešće korištena. 

Klasični carski rez (vertikalni)

Radi se vertikalna incizija na sredini trbuha. Do bebe se dolazi vertikalnom incizijom i na maternici. Pravac incizije omogućava širi porođajni prostor za bebu. U kasnijem periodu nakon operacije može se javiti hernija. Vaginalni porođaj se ne preporučuje u budućim trudnoćama. Vrijeme oporavka je duže. Bira se u slučajevima kada je tehnički teže izvaditi bebu i u vrlo ranim sedmicama trudnoće. 

Niska vertikalna incizija 

Radi se vertikalna incizija na donjem dijelu maternice. Nije često primjenjivana metoda. Obično se koristi kada postoje anatomske teškoće. 

Da li se kod carskog reza primjenjuje lokalna ili opća anestezija?

Metoda anestezije primijenjena tokom operacije carskog reza razlikuje se prema komforu i osjetljivosti buduće majke. Modeli carskog reza podijeljeni prema vrsti anestezije su: 

• Spinalni carski rez: Metoda kod koje se jednom dozom anestetika ubrizganog u subarahnoidalni prostor oko kičmene moždine brzo umrtvi donji dio tijela. Efekat počinje u toku nekoliko minuta.
• Epiduralni carski rez: Metoda koja se primjenjuje postavljanjem katetera u epiduralni prostor izvan kičmene moždine. Kontrola bola se može nastaviti i nakon operacije uz pomoć katetera.
• Kombinovani spinalno-epiduralni carski rez: Komforan pristup koji spaja prednost brzog djelovanja spinalne anestezije s mogućnošću dugotrajne kontrole bola epiduralne anestezije.
• Opća anestezija: Hirurška metoda kod koje se pacijentkinja potpuno uspava, a disanje se osigurava uređajem.

Na šta treba obratiti pažnju nakon carskog reza?

Nakon primjene vrsta carskog reza kao što su horizontalna incizija, vertikalna incizija ili niska incizija, važno je postupati u skladu s preporukama ljekara. Vrijeme oporavka nakon carskog reza je sporije u odnosu na vaginalni porođaj. Zbog toga je potrebno primjenjivati pravilne korake njege i podržati proces oporavka organizma. Stvari na koje treba obratiti pažnju nakon carskog reza su:

• Šetnja treba biti u frekvenciji i trajanju koje preporuči ljekar.
• Prvih 4-6 sedmica treba izbjegavati podizanje teških predmeta. 
• Treba se kloniti pokreta guranja i povlačenja koji povećavaju unutartrbušni pritisak. 
• Područje incizije treba držati suhim i čistim. 
• Treba obratiti pažnju na uravnoteženu ishranu radi regulacije rada crijeva.
• Namirnice koje povećavaju količinu majčinog mlijeka treba dodati u ishranu i konzumirati dovoljno vode. 
• Raspored zavoja treba pažljivo poštovati. 

Često postavljana pitanja o vrstama carskog reza

Koja vrsta carskog reza je sigurnija?

Danas se najčešće primjenjuje i najsigurnija metoda carskog reza smatra donji transverzalni rez. Kod ove metode i koža i maternica se sijeku horizontalno. Količina krvarenja je mala, a vrijeme zacjeljivanja rane brzo. Rizik od infekcije je nizak, a rizik od rupture maternice u budućim trudnoćama je također nizak.

Da li vrsta carskog reza utiče na porođaj?

Tip incizije carskog reza direktno utiče na tok operacije i naredne trudnoće. Naročito incizija na maternici je odlučujuća za to da li će vaginalni porođaj biti moguć u budućnosti. Osim toga, kada se primijene vrste carskog reza koje nose rizik od rupture maternice, pacijentkinji se za sljedeće porođaje preporučuje ponovni carski rez. 

Da li su incizija na koži i incizija na maternici kod carskog reza isti?

Incizija na koži i incizija na maternici su nezavisne jedna od druge, i ne moraju uvijek biti u istom pravcu. Kod većine carskih rezova se na koži pravi mala incizija duž bikini linije, dok se na donjem dijelu maternice radi horizontalna incizija.

Kod koje vrste carskog reza ostaje manje ožiljaka?

Jedini kriterij koji utiče na stvaranje ožiljka nakon carskog reza nije vrsta operacije. Struktura kože pacijentkinje, zacjeljivanje rane i pojava infekcije su takođe važni faktori. Osim toga, da li se primjenjuju rutine njege nakon carskog reza je također odlučujući kriterij za stvaranje ožiljka. Generalno, najbolji estetski rezultati se vide kod metode donjeg transverzalnog reza.

Koliko puta se može uraditi carski rez?

Broj carskih rezova varira zavisno od zdravstvenog stanja pacijentkinje i stanja maternice, prethodnih operacija, stepena priraslica u trbuhu i mogućnosti krvarenja. Obično se carski rez može primijeniti do 4-5 porođaja.

Koliko cm iznosi incizija carskog reza?

Iako se razlikuje prema vrsti carskog reza, tjelesnoj strukturi majke i težini bebe, incizija napravljena za operaciju u prosjeku iznosi 10-15 cm.