Šta Je Kardiovaskularna Bolest?

Kardiovaskularne bolesti su medicinski termin koji obuhvata veliki broj različitih poremećaja koji zahvataju srce i krvožilni sistem. Ove bolesti, koje uključuju začepljenje krvnih sudova, infarkt srca, koronarnu arterijsku bolest i moždani udar, ubrajaju se među najčešće uzroke smrti u svijetu. Kardiovaskularne bolesti se često razvijaju prikriveno, tako da mogu doći do uznapredovale faze prije nego što se simptomi pojave. Zbog toga su ranа dijagnoza i redovne zdravstvene kontrole izuzetno važne. 

Šta je Kardiovaskularna Bolest? 

Kardiovaskularna bolest je opšti termin koji obuhvata sve bolesti koje zahvataju srce i krvne sudove. Ove bolesti, koje direktno utiču na sve funkcije srca, obično nastaju kao posljedica suženja, začepljenja ili strukturnih poremećaja krvnih sudova. Infarkt srca, moždani udar, srčana insuficijencija, hipertenzija, poremećaji srčanog ritma i problemi sa srčanim zaliscima ubrajaju se među najčešće kardiovaskularne bolesti.

Kardiovaskularne bolesti su jedan od najčešćih uzroka smrti u svijetu. Ove bolesti se obično razvijaju postepeno i mogu ne davati nikakve simptome; međutim, njihovim napredovanjem mogu izazvati ozbiljne probleme. 

Genetska predispozicija, pušenje, gojaznost, hipertenzija i dijabetes su glavni faktori koji doprinose nastanku kardiovaskularnih bolesti. Ove faktore je moguće regulisati promjenama u načinu života. Zbog toga se kardiovaskularne bolesti mogu i spriječiti i kontrolisati putem rane dijagnoze. 

Koje su Vrste Kardiovaskularnih Bolesti?

Kardiovaskularne bolesti nastaju kao posljedica poremećaja koji se javljaju u samom srcu, u krvnim sudovima koji ga hrane, u srčanim zaliscima ili u krvožilnom sistemu koji prenosi krv kroz tijelo. Najčešće vrste kardiovaskularnih bolesti su:

Koronarna Arterijska Bolest (Začepljenje Srčanih Krvnih Sudova)

Jedna je od najčešćih kardiovaskularnih bolesti. Nastaje kao posljedica suženja ili začepljenja koronarnih arterija koje hrane srce. Osnovni uzrok je ateroskleroza (skleroza krvnih sudova). 

Aritmije (Poremećaji Srčanog Ritma)

Predstavljaju nepravilnost u brzini ili ritmu otkucaja srca. Srce može kucati previše brzo (tahikardija), previše sporo (bradikardija) ili nepravilno (fibrilacija).

Bolesti Srčanih Zalistaka

Nastaju kao posljedica suženja (stenoza), nepotpunog zatvaranja (insuficijencija) ili strukturnog poremećaja jednog ili više od četiri srčana zalistka. Mogu biti urođene ili se mogu razviti kao posljedica reumatskih bolesti, infekcija i starenja.

Bolest Perifernih Arterija

Razvija se kao posljedica suženja ili začepljenja krvnih sudova van srca. Posebno se javlja u nogama. 

Urođene Srčane Bolesti (Kongenitalne Srčane Bolesti)

Obuhvataju bolesti kao što su rupa u srčanim pregradama i druge anomalije srca. Neke se pokažu odmah nakon rođenja simptomima, dok se druge mogu otkriti kasnije. 

Moždani Udar

Predstavlja oštećenje mozga usled smanjenog ili potpuno prekinutog protoka krvi ka mozgu. Najčešća vrsta je ishemijski moždani udar koji se razvija zbog začepljenja krvnog suda.

Bolesti Aorte i Aneurizme

Pucanje aneurizme (baloniranja) koja se formira na zidu aorte, najveće arterije u tijelu, može predstavljati ozbiljan rizik. Aortna disekcija, poznata kao odvajanje unutrašnjih slojeva krvnog suda, također je vrlo značajna.

Kardiomiopatije (Bolesti Srčanog Mišića)

Nastaju kao posljedica oštećenja srčanog mišića. Srce se proširuje (dilatativna kardiomiopatija), zadeblja (hipertrofična kardiomiopatija) ili gubi elastičnost (restriktivna kardiomiopatija). Ova stanja mogu izazvati ozbiljne srčane probleme.

Koji su Simptomi Kardiovaskularnih Bolesti?

Kako kardiovaskularne bolesti predstavljaju širok spektar bolesti, svaka vrsta bolesti može imati različite simptome. Ipak, postoje i zajednički simptomi koji se javljaju kod većine bolesti koje zahvataju srce i krvožilni sistem. Ovi simptomi su obično u početku blagi, ali se tokom vremena mogu pojačati. Ponekad se srčani udar ili moždani udar mogu desiti i bez ikakvih prethodnih simptoma. Zbog toga je vrlo važno poznavati i ozbiljno shvatiti ove simptome. 

Glavni simptomi kardiovaskularnih bolesti su:

• Bol u grudima, stezanje, pritisak ili osjećaj peckanja u grudima
• Otežano disanje
• Palpitacije (lupanje srca)
• Umor
• Slabost
• Vrtoglavica i gubitak svijesti (sinkopa)
• Hladno znojenje
• Mučnina
• Promjena boje kože

Simptomi kardiovaskularnih bolesti se često mogu zamijeniti sa simptomima drugih bolesti. Zbog toga ih nikada ne treba potcjenjivati i odmah se treba obratiti specijalisti.

Šta Uzrokuje Kardiovaskularne Bolesti?

Kardiovaskularne bolesti nemaju samo jedan uzrok; obično nastaju kao rezultat prisustva više faktora rizika. Ove bolesti se mogu razviti usled navika u načinu života, ali i usled genetskih faktora. 

Glavni uzrok kardiovaskularnih bolesti obično se smatra ateroskleroza, odnosno skleroza (stvrdnjavanje) krvnih sudova. Skleroza krvnih sudova nastaje kao posljedica sužavanja krvnih sudova zbog nagomilavanja holesterola, kalcijuma i drugih naslaga koje se vremenom pretvaraju u plakove na zidovima krvnih sudova. 

Dugotrajna hipertenzija ubrzava sklerozu krvnih sudova jer narušava njihovu strukturu. Povišen nivo lošeg holesterola (LDL) u krvi izaziva nakupljanje masti u krvnim sudovima i time potiče aterosklerozu. Istovremeno, i nizak nivo dobrog holesterola (HDL) može doprinijeti ovom stanju. Dijabetes (šećerna bolest) povećava predispoziciju za srčane bolesti jer narušava strukturu krvnih sudova.

Šta je Rizik od Kardiovaskularne Bolesti?

Rizik od kardiovaskularne bolesti predstavlja vjerovatnost da će osoba tokom života oboljeti od neke bolesti koja zahvata srce i krvožilni sistem. Ovaj rizik se razlikuje zavisno od načina života, genetskih karakteristika, trenutnog zdravstvenog stanja i faktora okoline. Procjenu rizika obično vrše ljekari koristeći različite bodovne sisteme, a uzimaju se u obzir faktori kao što su godine, pol, krvni pritisak, nivo holesterola, pušenje i dijabetes.

Neki od faktora rizika za kardiovaskularne bolesti su:

• Sa starenjem dolazi do sklerotizacije krvnih sudova. Kod muškaraca je ovo posebno bitno nakon 45. godine, a kod žena nakon 55. godine života.
• Rizik od razvoja kardiovaskularne bolesti je veći kod muškaraca nego kod žena.
• Hipertenzija oštećuje zidove krvnih sudova i može izazvati srčane bolesti.
• Povišen nivo LDL (loš) holesterola i nizak nivo HDL (dobar) holesterola povećavaju rizik od skleroze krvnih sudova (ateroskleroze).
• Dijabetes je direktno povezan sa bolestima srca i krvnih sudova.
• Pušenje istovremeno sužava krvne sudove i smanjuje kapacitet krvi za prenošenje kiseonika.
• Gojaznost povećava opterećenje na srce i doprinosi nastanku hipertenzije, dijabetesa i povišenog holesterola, pa je jedan od uzroka srčanih bolesti.
• Hronični stres može izazvati poremećaje srčanog ritma.

• Kod osoba koje imaju porodičnu anamnezu bolesti srca i krvnih sudova, rizik od razvoja kardiovaskularnih bolesti je veći. Ove bolesti se, zbog genetske predispozicije, mogu javiti i u ranoj životnoj dobi.
• Trudnoća stvara dodatno opterećenje za srce i krvožilni sistem. Ovo stanje može povećati predispoziciju za bolesti srca i krvnih sudova. Naročito hipertenzija u trudnoći (preeklampsija, eklampsija), gestacijski dijabetes i poremećaji srčanog ritma koji se razvijaju u trudnoći mogu doprinijeti ovome. Problemi koji se razvijaju tokom trudnoće ne moraju se ograničiti samo na period trudnoće. Zbog toga je njihovo liječenje vrlo važno.

Koji su Kardiovaskularni Testovi?

Testovi koji se koriste u dijagnostici i praćenju kardiovaskularnih bolesti imaju za cilj procjenu strukture srca, krvnih sudova, protoka krvi i funkcije srca. Zahvaljujući ovim testovima, srčane bolesti se mogu otkriti u ranoj fazi, mogući rizici se mogu utvrditi i može se isplanirati odgovarajući plan liječenja. Najčešće korišteni kardiovaskularni testovi su:

• Elektrokardiografija (EKG): Mjeri električnu aktivnost srca.
• Test opterećenja (Ergometrija): Test opterećenja predstavlja snimanje EKG-a pacijenta tokom fizičke aktivnosti.
• Ehokardiografija (EHO): Prikaz srca putem ultrazvuka.
• Holter monitoring: Snimanje srčanog ritma tokom 24-48 sati putem prenosivog uređaja. Na isti način se i krvni pritisak može pratiti tokom 24 sata.
• Koronarna CT angiografija: Poznata je i kao CT virtuelna angiografija. Radi se o tehnici kompjuterizovane tomografije koja detaljno prikazuje unutrašnjost krvnih sudova i srce.

• Angiografija (Klasična koronarna angiografija):Angiografija je metoda kojom se, putem ulaza kroz prepone ili zglob šake, snima stanje krvnih sudova.
• MR srca (Magnetna rezonanca):MR srca je metoda snimanja koja detaljno prikazuje strukturne i funkcionalne osobine srca, bez upotrebe zračenja.
• Perfuziona scintigrafija miokarda (Talijum/Tehnecijum scintigrafija): Uz upotrebu radioaktivne materije procjenjuje se stanje protoka krvi kroz srčani mišić.
• Analize krvi: Provjeravaju se parametri kao što su holesterol (LDL, HDL, trigliceridi), CRP, hs-CRP, BNP, NT-proBNP i troponin. 

Kako se Sprečavaju Kardiovaskularne Bolesti?

Iako su kardiovaskularne bolesti jedan od najčešćih uzroka smrti u svijetu, one se u velikoj mjeri mogu spriječiti. Promjene u načinu života mogu značajno smanjiti rizik od ovih bolesti. Glavne mjere koje treba preduzeti kako bi se spriječile kardiovaskularne bolesti su:

• Zdrava i uravnotežena ishrana
• Redovna fizička aktivnost
• Prestanak pušenja
• Prestanak ili ograničavanje konzumiranja alkohola
• Upravljanje stresom
• Održavanje idealne tjelesne težine
• Kontrola krvnog pritiska
• Praćenje nivoa šećera i holesterola u krvi
• Redovno obavljanje kardiološkog check-upa

Često Postavljana Pitanja o Kardiovaskularnim Bolestima

Koliko Posto Začepljenja Krvnog Suda je Opasno?

Generalno se smatra da su začepljenja krvnih sudova od 70% i više klinički ozbiljna i mogu zahtijevati intervenciju. Međutim, u nekim osjetljivim regijama i začepljenje od 50% može biti rizično. 

Kojem Ljekaru se Obratiti za Rizik od Kardiovaskularne Bolesti?

Za kardiovaskularne bolesti treba se obratiti specijalisti kardiologije. U potrebnim slučajevima, u proces liječenja mogu biti uključeni i specijalisti kardiovaskularne hirurgije, interne medicine ili endokrinologije.

Da li je Kardiovaskularna Bolest Genetska?

Da, genetska predispozicija je značajan faktor rizika. Ako u porodici postoji anamneza srčanih bolesti u ranoj životnoj dobi, rizik za pojedinca se povećava.

Šta je Srčana Bolest?

Srčana bolest se odnosi na poremećaje direktno vezane za srčani mišić, zaliske, električni sistem ili strukturu samog srca.

Koje su Hronične Vaskularne Bolesti?

To su dugotrajne bolesti krvnih sudova. Najpoznatija od njih je bolest perifernih arterija.

Šta je Kardiovaskularna Izdržljivost?

To je izdržljivost koju srce, plućni i cirkulatorni sistem pokazuju prema dugotrajnoj fizičkoj aktivnosti.

Koliko Posto Rada Srca je Opasno?

Snaga pumpanja srca mjeri se “ejekcionom frakcijom” (EF). Vrijednost EF od 55–70% smatra se normalnom. Vrijednost ispod 40% se smatra srčanom insuficijencijom i nosi ozbiljan rizik.

Kako se Vrši Kontrola Zdravlja Srca i Krvnih Sudova?

Procjenu vrši specijalista kardiologije putem pretraga kao što su EKG, ehokardiografija, test opterećenja, analize krvi i, ako je potrebno, angiografija.

Šta je Kardiovaskularni Pregled?

To je procjena opštih kardiovaskularnih rizika koja obuhvata fizički pregled srca i krvožilnog sistema, kontrolu pulsa, mjerenje krvnog pritiska, slušanje srčanih tonova, EKG i analize krvi.

Da li se Srčana Bolest Može Otkriti Analizom Krvi?

Da, neke srčane bolesti se mogu utvrditi putem analiza krvi.