Šta Je Hantavirus? Simptomi Hantavirusa I Putevi Prenošenja

Hantavirus je virusna infekcija koja se na ljude može prenijeti putem glodara i koja može uzrokovati ozbiljne probleme s disanjem ili bubrezima. Iako je rijetka, ova bolest se može brzo razvijati i predstavlja rizik posebno u okruženjima s neadekvatnim higijenskim uvjetima.

Šta je Hantavirus?

Hantavirus je grupa virusa koja pripada porodici Hantaviridae i koja može uzrokovati infekciju kod ljudi. Obično je povezan sa glodarima kao što su miševi i pacovi. Ovi virusi se u prirodi najčešće nalaze u tijelu glodara, a glodari mogu prenositi virus bez ikakvih znakova bolesti.

Hantavirusne infekcije se ubrajaju u zoonotske infekcije, odnosno infekcije koje se prenose sa životinja na ljude, a koje u različitim regijama svijeta mogu uzrokovati različite kliničke slike. 

Hantavirusne infekcije se, u zavisnosti od vrste virusa i geografske rasprostranjenosti, javljaju u dvije osnovne kliničke slike: Hantavirusni plućni sindrom (HPS) i Hemoragijska vrućica sa renalnim sindromom (HFRS). Iako pripadaju istoj porodici virusa, ova dva stanja se razlikuju po sistemima koje zahvataju i po toku bolesti.

Hantavirusni plućni sindrom (HPS) je bolest koja se najčešće javlja na američkom kontinentu i pretežno zahvata respiratorni sistem. Virus može oštetiti plućno tkivo i uzrokovati nakupljanje tečnosti, što može dovesti do ozbiljne respiratorne insuficijencije. HPS je poznat kao stanje koje se može brzo razvijati i, ukoliko se ne dijagnosticira na vrijeme, može predstavljati opasnost za život.

Hemoragijska vrućica sa renalnim sindromom (HFRS) je vrsta hantavirusne infekcije koja se obično javlja u Evropi i Aziji. U ovoj kliničkoj slici virus posebno zahvata bubrege i krvožilni sistem. Zbog povećane propustljivosti krvnih sudova može doći do sklonosti krvarenju (hemoragijska stanja). Istovremeno se može javiti i pogoršanje funkcije bubrega, što je važan faktor koji određuje tok bolesti.

Koji su Simptomi Hantavirusa?

Simptomi hantavirusa mogu se razlikovati u zavisnosti od toka infekcije i zahvaćenog organskog sistema. Simptomi koji se obično na početku javljaju kao blagi i slični gripi mogu se u nekim slučajevima brzo razviti u ozbiljnije kliničke slike.

Rana faza (simptomi slični gripi):

• Visoka temperatura i drhtavica
• Slabost i izražen osjećaj umora
• Glavobolja
• Bolovi u mišićima (posebno u leđima, kukovima i nogama)

Simptomi digestivnog sistema:

• Mučnina
• Povraćanje
• Bol u trbuhu
• Dijareja
• Gubitak apetita

Simptomi respiratornog sistema:

• Otežano disanje
• Kašalj
• Osjećaj stezanja u grudima
• Ubrzano i teško disanje

Simptomi bubrega i cirkulatornog sistema:

• Jaka glavobolja
• Bol u leđima i bočnom dijelu tijela
• Zamagljen vid
• Crvenilo lica
• Crvenilo očiju
• Osip na koži

Simptomi kasne faze (ozbiljne kliničke slike):

Hantavirusni plućni sindrom (HPS) – Zahvatanje uglavnom plućа

U ovoj kliničkoj formi, koja se najčešće javlja na američkom kontinentu, prvenstveno je zahvaćen respiratorni sistem. Glavni nalazi koji se mogu javiti u uznapredovaloj fazi su:

• Progresivno i teško otežano disanje
• Suh kašalj
• Osjećaj pritiska ili punine u grudima
• Nakupljanje tečnosti u plućima (plućni edem)
• Ozbiljno narušavanje respiratorne funkcije
• Nizak krvni pritisak i poremećaj cirkulacije (šok)

U ovom procesu stanje pacijenata se može brzo pogoršati i u kratkom vremenu se može razviti ozbiljna respiratorna insuficijencija koja zahtijeva podršku u jedinici intenzivne njege.

Hemoragijska vrućica sa renalnim sindromom (HFRS) – Zahvatanje uglavnom bubrega

U ovoj formi, koja je češća u Evropi i Aziji, izraženo su zahvaćeni bubrezi i krvožilni sistem. Simptomi koji se mogu javiti u uznapredovaloj fazi su:

• Izražen bol u lumbalnom dijelu i području bubrega
• Smanjenje ili potpuni prestanak izlučivanja mokraće
• Oticanje lica, ruku i nogu (edem)
• Povećana sklonost krvarenju (iz nosa, desni, mokraće ili kože)
• Nizak krvni pritisak i problemi s cirkulacijom
• Ozbiljno narušavanje bubrežne funkcije (bubrežna insuficijencija)

U ovoj fazi je veoma važno da pacijenti budu pod pažljivim nadzorom i da primaju potpornu terapiju u bolničkim uslovima. Ako se ne interveniše na vrijeme, komplikacije uzrokovane oštećenjem plućа i bubrega mogu predstavljati opasnost za život.

Kako se Hantavirus Prenosi?

Hantavirus je infekcija koja se na ljude najčešće prenosi kontaktom sa okruženjem zagađenim mokraćom, izmetom ili pljuvačkom glodara koji su nosioci virusa. Prenošenje se obično ne dešava direktnim kontaktom sa glodarom, već udisanjem prašine zagađene izlučevinama glodara ili kontaktom sa tim materijama.

Najvažniji izvor prenošenja hantavirusa su glodari kao što su miševi i pacovi. Glodari koji su nosioci virusa najčešće ne izgledaju bolesno, ali mogu širiti virus u okolinu putem mokraće, izmeta i pljuvačke. Rizik od prenošenja može biti posebno povećan u zatvorenim, dugo neventiliranim prostorima koji su otvoreni za ulazak glodara. Putevi prenošenja hantavirusa su:

• Udisanje zagađene prašine: Jedan od najčešćih puteva prenošenja jeste da se prašina zagađena mokraćom, izmetom ili pljuvačkom glodara pomiješa sa vazduhom i udiše.
• Direktan kontakt: Dodirivanje golim rukama površina, predmeta ili izlučevina glodara kontaminiranih virusom može povećati rizik od prenošenja.
• Kontakt sa ustima, nosom ili očima: Dodirivanje usta, nosa ili očiju prljavim rukama može omogućiti virusu da uđe u organizam.
• Ugrizi glodara: Iako je rijetko, do prenošenja može doći nakon ugriza zaraženog glodara.
• Konzumiranje zagađene hrane i vode: Konzumiranje hrane ili vode koja je došla u kontakt s izlučevinama glodara također se smatra jednim od mogućih puteva prenošenja.

Kada je riječ o prenošenju hantavirusa, posebno rizičnim područjima smatraju se skladišta, ostave, staje, podrumi, garaže, nekorišćene kuće, poljoprivredna zemljišta i zatvoreni objekti u šumskim područjima. Ukoliko se u takvim prostorima primijete znakovi prisustva glodara, tragovi izmeta ili ostaci gnijezda, rizik od prenošenja može biti veći.

Hantavirus obično nije infekcija koja se lako prenosi s čovjeka na čovjeka. Međutim, kod nekih rijetkih vrsta hantavirusa zabilježeno je prenošenje s osobe na osobu. Zbog toga je osnovni rizik u pogledu prenošenja kontakt sa okruženjem zagađenim zaraženim glodarima ili njihovim izlučevinama.

Kako se Postavlja Dijagnoza Hantavirusa?

Dijagnoza hantavirusa se postavlja procjenom simptoma pacijenta, anamneze o kontaktu s glodarima ili boravku u rizičnim okruženjima, zajedno s rezultatima laboratorijskih testova. Kako se bolest u početku može javiti sa simptomima sličnim gripi, u procesu dijagnostike su, uz kliničke nalaze, važni i podaci o okruženjima u kojima je pacijent nedavno boravio.

Za postavljanje konačne dijagnoze koriste se posebni testovi specifični za hantavirus. Ovi testovi se mogu izvoditi u cilju otkrivanja antitijela stvorenih protiv virusa ili identifikacije genetskog materijala virusa. Serološkim testovima se mogu procijeniti IgM i IgG antitijela, a u nekim slučajevima se mogu koristiti i molekularne metode kao što je PCR. Koji će test biti odabran zavisi od faze bolesti, trajanja simptoma i kliničke slike.

Kod pacijenata kod kojih je zahvaćen respiratorni sistem mogu se koristiti metode snimanja za procjenu zahvaćenosti plućа. Rendgenski snimak plućа ili kompjuterizovana tomografija mogu pomoći u procjeni nakupljanja tečnosti u plućima ili promjena uzrokovanih infekcijom. Kod pacijenata kod kojih se sumnja na zahvaćenost bubrega, analize mokraće i testovi funkcije bubrega dodatno podržavaju proces dijagnostike.

Kako se Liječi Hantavirus?

Liječenje hantavirusa se ne temelji na posebnom lijeku koji direktno uklanja virus koji uzrokuje bolest, već se planira uz pomoć potpornih terapija usmjerenih na očuvanje opšteg stanja pacijenta i kontrolu mogućih komplikacija. Pristup liječenju može se razlikovati u zavisnosti od težine bolesti, zahvaćenosti plućа ili bubrega, respiratornog stanja i opšteg zdravstvenog stanja pacijenta.

Kod hantavirusne infekcije je važno rano se javiti u zdravstvenu ustanovu, jer se stanje kod nekih osoba može brzo pogoršati. Zbog toga se pacijenti sa sumnjom na ovu bolest pažljivo prate; redovno se prate temperatura, krvni pritisak, broj respiracija, nivo kiseonika, količina mokraće i laboratorijski parametri krvi. Koraci koji se mogu primijeniti tokom liječenja su:

Praćenje ravnoteže tečnosti i elektrolita

Ravnoteža tečnosti u organizmu se pažljivo prati. Kako previše ili premalo unesene tečnosti može utjecati na funkciju organa, ovaj proces se sprovodi pod strogom kontrolom.

Podrška kiseonikom

Kod pacijenata kod kojih se razvije poteškoća s disanjem može se primijeniti terapija kiseonikom. Kod slučajeva sa zahvaćenošću plućа, održavanje odgovarajućeg nivoa kiseonika predstavlja važan dio liječenja.

Podrška u jedinici intenzivne njege

Kod pacijenata kod kojih se razvije teška respiratorna insuficijencija, nizak krvni pritisak ili šok može biti potrebno praćenje u jedinici intenzivne njege. U ovom procesu se pruža podrška respiratornoj i cirkulatornoj funkciji.

Respiratorna podrška

Kod pacijenata kod kojih se razvije hantavirusni plućni sindrom, funkcija disanja može biti ozbiljno narušena. U tom slučaju se, u zavisnosti od potreba pacijenta, može primijeniti napredna respiratorna podrška ili mehanička ventilacija.

Praćenje funkcije bubrega

Kod pacijenata sa zahvaćenošću bubrega prate se vrijednosti uree, kreatinina, elektrolita u krvi i količina izlučene mokraće. Ukoliko se funkcija bubrega ozbiljno naruši, može biti potrebna podrška dijalizom.

Podrška krvnom pritisku i cirkulaciji

Kod pacijenata kod kojih se razvije nizak krvni pritisak ili poremećaj cirkulacije mogu se primijeniti intravenska tečnost, terapija lijekovima i pažljivo hemodinamsko praćenje.

Često Postavljana Pitanja o Hantavirusu

Prenosi li se Hantavirus s Čovjeka na Čovjeka?

Uglavnom se ne prenosi s čovjeka na čovjeka. Jedina vrsta hantavirusa za koju je dokumentovano prenošenje među ljudima jeste rijetki Andes virus, karakterističan za američki kontinent.

Da li se Hantavirus Nalazi u Svakom Mišu?

Ne, hantavirus se ne nalazi u svim miševima – virus mogu prenositi samo određene vrste glodara.

Da li Postoje Slučajevi Hantavirusa u Turskoj?

Prema izjavi Ministarstva zdravstva, u Turskoj do sada nije zabilježen nijedan pozitivan slučaj. 

Šta Uzrokuje Hantavirus?

Hantavirus može kod ljudi uzrokovati ozbiljne infekcije koje zahvataju pluća ili bubrege.

Koliko Dugo Traje Liječenje Hantavirusa?

Trajanje liječenja se razlikuje u zavisnosti od težine bolesti, ali obično može trajati od nekoliko dana do nekoliko sedmica.