Uzroci Zauzimanja Nepravilnog Položaja Bebe U Majčinoj Utrobi

Nepravilan položaj bebe u majčinoj utrobi je stanje u kojem se, kako se približava porođaju, umjesto glave, njeni kukovi ili noge nalaze bliže porođajnom kanalu. Ovo stanje, koje se u medicini naziva zatkom prezentacija ili zatkom porođaj, može se često javljati u ranim fazama trudnoće.

Šta znači da je beba u zatkom položaju?

Zatkom položaj bebe znači da se u materici njena glava nalazi gore, dok su kukovi, koljena ili noge bliže porođajnom kanalu. U ranim i srednjim fazama trudnoće ovaj položaj sam po sebi se ne smatra neobičnim, jer beba u materici ima više prostora za pokretanje.

Kako trudnoća napreduje, veliki broj beba prelazi u položaj s glavom nadole. Prema kraju trudnoće, zatkom prezentacija se nastavlja kod približno 3-4 od svakih 100 beba.

U kojoj sedmici se beba okreće s glavom nadole?

Ne postoji tačna sedmica koja vrijedi za sve kada je riječ o prelasku bebe u položaj s glavom nadole. Bebe mogu tokom trudnoće više puta mijenjati položaj, ali većina beba se do 36-37. sedmice trudnoće vrati u položaj s glavom nadole.

Zbog toga se zatkom prezentacija uočena u ranijim fazama trudnoće najčešće samo prati. Ukoliko zatkom položaj traje i nakon 36. sedmice, ginekolog i akušer može procijeniti plan porođaja i, ako je potrebno, opcije za okretanje bebe.

Zašto se beba u majčinoj utrobi nalazi u nepravilnom položaju?

Za zatkom položaj bebe u majčinoj utrobi obično ne postoji jedan jedini uzrok. U nekim trudnoćama se zatkom prezentacija može javiti bez ikakvog problema kod majke ili bebe.

Stanja koja mogu utjecati na vjerovatnost zatkom prezentacije uključuju:

• Ranu sedmicu trudnoće
• Višeplodnu trudnoću
• Strukturne osobine materice
• Prisustvo mioma u materici
• Smještaj placente u donjem dijelu materice
• Veću ili manju količinu amnionske tečnosti od normalne
• Neke fetalne strukturne razlike
• Anamnezu zatkom prezentacije u prethodnoj trudnoći

Prisustvo jednog od ovih faktora ne znači nužno da će beba biti u zatkom položaju. Slično tome, kod mnogih zatkom prezentacija ne može se utvrditi jasan uzrok.

Da li je nepravilan položaj bebe uzrokovan majkom?

U većini slučajeva, ne. Zatkom prezentacija nije uzrokovana nekim postupkom koji majka radi ili ne radi; brojni faktori kao što su struktura materice, placenta, amnionska tečnost, sedmica trudnoće i osobine bebe mogu utjecati na položaj.

Da li placenta sprječava bebu da se okrene?

Mjesto na kojem se nalazi placenta može utjecati na prostor za kretanje bebe u materici. Naročito u slučajevima kada je placenta smještena u donjem dijelu materice, vjerovatnost zatkom prezentacije može biti povećana; međutim, položaj placente sam po sebi ne znači da se beba neće moći okrenuti.

Da li amnionska tečnost utječe na položaj bebe?

Da. Veća ili manja količina amnionske tečnosti od normalne može utjecati na pokrete bebe u materici i njenu mogućnost promjene položaja, te može biti jedan od faktora povezanih sa zatkom prezentacijom.

Da li oblik materice uzrokuje nepravilan položaj bebe?

Neke strukturne razlike materice mogu utjecati na smještaj bebe u materici. Zbog toga se određene anatomske osobine oblika materice smatraju faktorima koji povećavaju vjerovatnost zatkom prezentacije.

Da li miomi uzrokuju nepravilan položaj bebe?

Miomi, zavisno od veličine i položaja u materici, mogu utjecati na prostor u kojem se beba može pokretati. Zbog toga neki miomi mogu biti povezani sa zatkom ili drugim fetalnim prezentacijama.

Je li normalno da su bebe u nepravilnom položaju u blizanačkoj trudnoći?

U višeplodnim trudnoćama položaji beba u materici mogu biti promjenljiviji nego u trudnoćama s jednim plodom, te se jedna ili obje bebe mogu naći u zatkom položaju. 

Plan porođaja se posebno procjenjuje za svaku bebu, uzimajući u obzir njen položaj, sedmicu trudnoće i druge osobine trudnoće.

Da li nepravilan položaj bebe znači razvojni problem?

Ne. Zatkom prezentacija sama po sebi ne pokazuje da beba ima razvojni problem, a kod velike većine beba u zatkom položaju ne postoji nikakav razvojni problem.

Ipak, rijetko može biti povezana s nekim fetalnim strukturnim stanjima, zbog čega su praćenje trudnoće i ultrazvučne procjene važne.

Je li nepravilan položaj bebe znak prijevremenog porođaja?

Zatkom položaj sam po sebi nije znak da je počeo prijevremeni porođaj. Ipak, kako se zatkom prezentacija češće javlja kod beba u ranijoj sedmici trudnoće, može se češće uočiti zajedno sa prematuritetom.

Koje su vrste zatkom prezentacije?

Zatkom prezentacija se klasificira na različite načine u zavisnosti od položaja kukova i nogu bebe u materici. Ova klasifikacija je posebno važna za planiranje porođaja u posljednjim sedmicama trudnoće. Glavne vrste zatkom prezentacije su:

• Čist (frank/extended) zatkom položaj: Kukovi su dole, noge su ispružene uvis ispred trupa.
• Potpuni (complete/flexed) zatkom položaj: Kukovi su dole, koljena su savijena.
• Nožni predlijeg: Jedna ili obje noge se nalaze ispod kukova i bliže su porođajnom kanalu.

Šta je čist zatkom položaj?

Kod čistog zatkom položaja kukovi bebe su bliže porođajnom kanalu, dok su noge ispružene uvis uz trup i mogu biti blizu glave. To je jedna od najčešćih vrsta zatkom prezentacije.

Šta je nožni predlijeg?

Nožni predlijeg znači da se jedna ili obje noge bebe nalaze ispod kukova, bliže porođajnom kanalu. Ova vrsta predlijeg se posebno uzima u obzir prilikom planiranja porođaja i predstavlja jedan od faktora koji mogu ograničiti podobnost za vaginalni zatkom porođaj.

Koja je razlika između zatkom i glavičnog položaja?

Kod glavičnog položaja, glava bebe je blizu grlića materice i porođajnog kanala; kod zatkom položaja pak dole se nalaze kukovi ili noge bebe. Bliže porođaju, glavični položaj je najčešći oblik fetalne prezentacije.

Kako se utvrđuje položaj bebe?

U posljednjim sedmicama trudnoće ginekolog i akušer može, pregledom trbuha, dobiti informacije o smještaju glave, leđa i kukova bebe. 

Ako postoji sumnja u vezi s položajem ili se pretpostavlja zatkom prezentacija, procjena se može učiniti ultrazvukom.

Kako se ultrazvukom utvrđuje položaj bebe?

Na ultrazvuku se prikazuje smještaj glave, kičme, kukova i nogu bebe u materici, te se na osnovu toga određuje prezentacija. U istoj procjeni se mogu pregledati i položaj placente, amnionska tečnost i, ako je potrebno, fetalni rast, odnosno osobine koje utječu na planiranje porođaja.

Da li se iz pokreta bebe može zaključiti njen položaj?

Područje u kojem se osjećaju udarci ili drugi fetalni pokreti može dati okvirnu predstavu o položaju bebe, ali ne pruža sigurnu dijagnozu. Za pouzdano utvrđivanje vrste prezentacije bebe koristi se klinički pregled i, ako je potrebno, ultrazvučna procjena.

Je li ultrazvuk potreban kod zatkom prezentacije?

Kada se sumnja na zatkom prezentaciju, ultrazvuk je važna metoda procjene za potvrdu položaja bebe i planiranje porođaja. Ultrazvukom se, uz fetalnu prezentaciju, mogu pregledati i osobine kao što su položaj placente, amnionska tečnost i rast bebe.

Nalazi ultrazvuka se, posebno u posljednjim sedmicama trudnoće, koriste zajedno s nalazima kliničkog pregleda prilikom procjene ECV-a (eksterna cefalička verzija) ili odlučivanja o načinu porođaja.

Koje se pretrage rade kod zatkom prezentacije?

Procjena se razlikuje zavisno od sedmice trudnoće i kliničke situacije, ali se prije svega koriste pregled majke i ultrazvuk. Kako se približava porođaj ili kada se planira ECV, može biti potrebno i procijeniti otkucaje srca bebe.

U procjeni se mogu koristiti sljedeće metode:

• Akušerski pregled preko trbuha
• Ultrazvuk
• Procjena fetalnog rasta
• Procjena amnionske tečnosti
• Kontrola položaja placente
• Praćenje otkucaja srca bebe, kada je potrebno

Je li zatkom prezentacija opasna?

Zatkom prezentacija sama po sebi ne znači bolest, ali zahtijeva procjenu drugačijih rizika u odnosu na glavični položaj, posebno tokom porođaja. Zbog stanja kao što su porođaj glave kao posljednji dio, pritisak na pupčanu vrpcu ili ispadanje pupčane vrpce, važno je unaprijed planirati način porođaja.

Nivo rizika nije isti u svakoj trudnoći. Vrstu zatkom prezentacije, procijenjenu težinu bebe i položaj glave, položaj placente, osobine majčine karlice i pratećih stanja trudnoće treba procijeniti zajedno.

U kojoj sedmici se izvodi ECV?

Prema međunarodnim smjernicama, ovaj postupak se najčešće razmatra počevši od 36-37. sedmice trudnoće, ali vrijeme primjene može varirati zavisno od osobina trudnoće i primijenjenog kliničkog protokola. 

Zbog toga o sedmici u kojoj će se postupak izvesti treba odlučiti ginekolog i akušer koji prati trudnoću.

Kako se odvija porođaj kod zatkom prezentacije?

Ako beba ostane u zatkom položaju u posljednjoj fazi trudnoće, način porođaja se planira individualno za svaku pacijentkinju. Na osnovu procjene, kao opcije se mogu razmotriti planirani carski rez ili, kod pažljivo odabranih trudnica koje zadovoljavaju određene kriterije, planirani vaginalni zatkom porođaj, uz iskusan tim i odgovarajuće bolničke uslove.

Ako se razmatra vaginalni zatkom porođaj, treba odabrati dobro opremljen centar u kojem porođajem mogu upravljati iskusni zdravstveni radnici i u kojem se, ako je potrebno, može brzo preći na carski rez.

Zahtijeva li zatkom prezentacija carski rez?

Svaka zatkom prezentacija ne znači automatski carski rez. Ipak, ako zatkom prezentacija ostane do kraja trudnoće, potrebno je detaljno procijeniti način porođaja, a u mnogim slučajevima se može odabrati planirani carski rez.

Nožni predlijeg, veličina bebe (bilo prevelika ili premala), nepovoljan položaj fetalne glave, položaj placente ili prisustvo dodatnih rizika za majku i bebu mogu utjecati na podobnost za vaginalni zatkom porođaj. Odluka se ne treba donositi na osnovu jednog nalaza, već na osnovu cjelokupne akušerske procjene.

Kada treba otići ljekaru kod zatkom prezentacije?

Tokom praćenja trudnoće položaj bebe se redovno procjenjuje, i ako zatkom prezentacija traje posebno oko 36. sedmice, važno je razgovarati o opcijama porođaja s ginekologom i akušerom.

Ako je u trudnoći poznato da je beba u zatkom položaju, potrebno je stupiti u kontakt sa zdravstvenom ustanovom u slučaju pojave novih stanja kao što su početak trudova, puknuće vodenjaka, vaginalno krvarenje ili izraženo smanjenje fetalnih pokreta. Naročito u periodu bliže porođaju, plan praćenja treba biti određen individualno.

Često Postavljana Pitanja o Uzrocima Zauzimanja Nepravilnog Položaja Bebe u Majčinoj Utrobi

Je li normalno da je beba u nepravilnom položaju?

U ranim i srednjim fazama trudnoće zatkom položaj bebe se može često javljati. Pri kraju trudnoće većina beba prelazi u glavični položaj, a zatkom položaj se nastavlja kod samo približno 3-4%.

Može li se beba okrenuti nakon 36. sedmice?

Da, i nakon 36. sedmice se neke bebe mogu spontano okrenuti u položaj s glavom nadole; međutim, kako trudnoća napreduje, vjerovatnost spontanog okretanja se smanjuje. U ovom periodu položaj i opcije porođaja procjenjuje specijalist.

Postoji li medicinska metoda za okretanje bebe?

Da. Osnovna medicinska metoda koja se koristi za okretanje bebe u zatkom položaju unutar materice u položaj s glavom nadole je eksterna cefalička verzija, a postupak se izvodi u bolničkim uslovima kod pogodnih pacijentkinja.

U kojoj se sedmici obično razmatra ECV?

Prema mnogim međunarodnim smjernicama, kod pogodnih trudnoća s jednim plodom u zatkom položaju, ovo se može razmotriti počevši od 36-37. sedmice. Tačno vrijeme treba odrediti prema kliničkim osobinama trudnoće i protokolu zdravstvene ustanove.

Da li se otkucaji srca bebe pratе tokom ECV-a?

Da. Fetalni otkucaji srca se procjenjuju prije i nakon postupka; u mnogim centrima se vrši i pažljivo fetalno praćenje tokom samog postupka.

Zašto se ultrazvuk radi prije ECV-a?

Ultrazvuk se koristi za potvrdu zatkom prezentacije, kao i za procjenu tačnog položaja bebe, položaja placente i amnionske tečnosti. Ove informacije pomažu u utvrđivanju pogodnosti za postupak.

Može li se ECV primijeniti kod svake bebe u nepravilnom položaju?

Ne. Zbog položaja placente, otkucaja srca bebe, toga je li puknuo vodenjak, krvarenja, višeplodne trudnoće i drugih akušerskih osobina, postupak može biti neprimjeren u nekim trudnoćama.

Može li se beba u nepravilnom položaju roditi normalnim putem?

Kod pažljivo odabranih trudnica sa zatkom prezentacijom, uz iskusan tim i odgovarajuće bolničke uslove, može se razmotriti vaginalni porođaj. Ipak, da li je to pogodno određuje se prema vrsti zatkom položaja, veličini i položaju bebe, te akušerskim osobinama majke.