Šta Je Mamografija I Kako Se Radi?

Mamografija je medicinska dijagnostička metoda koja se koristi za pregled tkiva grudi primjenom rendgenskih zraka niske doze i smatra se zlatnim standardom u ranom otkrivanju karcinoma grudi. Može otkriti mase i strukturne promjene koje su premale (manje od 0,5 centimetara) da bi se osjetile ručnim pregledom, u veoma ranoj fazi. 

Šta je Mamografija?

Mamografija predstavlja skup radioloških snimaka visoke rezolucije dobijenih blagim sabijanjem grudi iz dva pravca. Kako masno, žljezdano (mliječne žlijezde) i vezivno tkivo grudi apsorbuju rendgenske zrake u različitoj mjeri, sumnjive mase i naslage kalcijuma se na mamogramima jasno mogu razlikovati. 

Zašto se Radi Mamografija?

Osnovni cilj mamografije je rano otkrivanje karcinoma grudi. Osim toga, mamografija se primjenjuje i u sljedećim slučajevima:

• Skrining karcinoma grudi
• Pipljiva masa u grudi
• Procjena bola u grudima
• Krvavi iscjedak iz bradavice
• Uvlačenje ili zadebljanje kože grudi
• Uvučena bradavica
• Procjena sumnjivih nalaza na ultrazvuku
• Praćenje nakon operacije grudi
• Praćenje liječenja karcinoma grudi

Koje Vrste Mamografije Postoje?

Mamografski snimci se izvode u različite osnovne kliničke svrhe, u zavisnosti od simptoma pacijentkinje ili rutinskog rasporeda kontrola. Tehnologija uređaja koja se koristi je ista, ali se strategije primjene i broj dobijenih snimaka razlikuju. Svrhe primjene mamografije su sljedeće:

Skrining mamografija: Snimanje koje se u rutinskim intervalima radi zdravim ženama koje nemaju nikakve tegobe ili mase u grudima, s ciljem ranog otkrivanja karcinoma grudi.

Dijagnostička mamografija: Detaljno snimanje koje se radi pacijentkinjama koje imaju pipljivu masu, iscjedak iz bradavice, bol ili uvlačenje kože, ili kod kojih je na skrining mamografiji uočen sumnjiv nalaz, u cilju razjašnjenja stanja.

Digitalna mamografija: Danas najčešće korištena metoda. Ima nižu dozu zračenja i pogodna je za pregled u digitalnom okruženju. Lako se može upoređivati s prethodnim snimcima. 

Na Šta Treba Obratiti Pažnju Prije Mamografije?

Da bi postupak bio komforniji i kvalitet snimka bio bolji, prije snimanja treba obratiti pažnju na sljedeće: 

• Na dan snimanja ne treba stavljati dezodorans, puder, kremu ili losion na područje ispod ruku i oko grudi.
• Prva sedmica nakon završetka menstruacije (7.-10. dan poslije menstruacije), kada je osjetljivost grudi najmanja, idealno je vrijeme za termin. 
• Pošto se prilikom snimanja skida sva odjeća iznad struka, treba nositi odjeću iz dva dijela koja se lako oblači i skida. 
• Ako postoje, treba ponijeti ranije snimljene mamografske filmove i izvještaje ultrazvuka grudi.
• Nakit treba skinuti. 

Kako se Radi Mamografija? 

Prilikom mamografskog snimanja, koje se izvodi posebnim mamografskim uređajem, veoma je važno da grudi budu postavljene u pravilan položaj. Grudi se prvo postavljaju na detektorsku ploču koja sadrži rendgenski film. Zatim se plastična ploča za kompresiju polako spušta na grudi kako bi se tkivo izravnalo. Ovim postupkom se sprječava da se tkiva preklapaju i sakriju sumnjive strukture, a smanjuje se i potrebna doza rendgenskog zračenja. 

Uređaj snima grudi iz dva različita pravca – odozgo (kraniokaudalno) i sa strane (mediolateralno oblikvo). Tijekom postupka od pacijentkinje se traži da nekoliko sekundi zadrži dah i ostane nepomična. Snimanje se obično završi u roku od 10 do 15 minuta. 

U Kojoj Dobi i Kojom Učestalošću Treba Raditi Mamografiju? 

Profil rizika za karcinom grudi mijenja se s godinama. Preporučene učestalosti skrininga za osobe u standardnoj i visokorizičnoj grupi su sljedeće:

Kako se Vrednuju Rezultati Mamografije? 

Nalazi mamografije se obično izvještavaju prema klasifikaciji BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System). Dijagnoze koje se javljaju u rezultatima mamografije su sljedeće:

BI-RADS 0: Potrebno je dodatno snimanje.

BI-RADS 1: Normalan nalaz

BI-RADS 2: Benigni (dobroćudni) nalazi

BI-RADS 3: Vjerovatno benigno, preporučuje se kontrola u kratkim intervalima.

BI-RADS 4: Postoji sumnja na karcinom, preporučuje se biopsija.

BI-RADS 5: Vrlo je velika vjerovatnost karcinoma.

BI-RADS 6: Dijagnoza karcinoma je potvrđena biopsijom.

Može li Mamografija Dati Pogrešan Rezultat?

Mamografija, kao jedna od metoda skrininga koja se koristi u ranom otkrivanju karcinoma grudi, smatra se zlatnim standardom u pregledima zdravlja grudi. Otkrivanje ćelijskih anomalija i strukturnih poremećaja u tkivu grudi najvažniji je faktor koji direktno utiče na uspješnost liječenja. 

Danas sve rasprostranjenije tehnologije digitalne mamografije i 3D tomosinteze održavaju dozu zračenja na najnižem nivou uz maksimiziranje kvaliteta snimka, čime se kod žena s gustim tkivom grudi smanjuje na minimum stopa lažno negativnih nalaza i povećava dijagnostička tačnost. 

Kojem se Odjelu Treba Obratiti za Rezultate Mamografije?

Za obavljanje skrininga grudi, snimanje mamografije ili vrednovanje rezultata mamografije, treba se obratiti odjelima Opće hirurgije ili Ginekologije i akušerstva u bolnicama. Sam postupak snimanja i izvještavanje o snimcima provode specijalisti radiologije. 

Često Postavljana Pitanja o Mamografiji

Je li Mamografija Bolan Postupak? 

Pošto se grudi tokom mamografije sabijaju nekoliko sekundi, može se osjetiti pritisak i blaga nelagoda. Kod osoba s osjetljivim grudima, nelagoda može biti izraženija.

Je li Zračenje Primljeno Tokom Mamografije Štetno?

Doza zračenja koju emituju moderni digitalni mamografski uređaji izuzetno je niska; ta količina približno odgovara nekoliko mjeseci prirodnog pozadinskog zračenja ili dozi kojoj je osoba izložena tokom dugog avionskog leta, a njena korist je znatno veća od rizika.

Može li Ultrazvuk Grudi Zamijeniti Mamografiju?

Ne, ultrazvuk grudi radi na principu zvučnih talasa i posebno je uspješan u razlikovanju cista; međutim, ultrazvuk ne može prikazati mikrokalcifikacije (naslage kalcijuma), koje su najraniji znak karcinoma koji mamografija može otkriti. Zbog toga se ove dvije metode koriste kao komplementarne.

Radi li se Mamografija Tokom Menstruacije?

Zbog hormonalnih promjena tokom menstruacije, tkivo grudi je oteklo i osjetljivije, pa se prilikom kompresije može osjetiti jači bol, a i kvalitet snimka može biti smanjen; zbog toga se snimanje tokom menstruacije ne preporučuje.

Ako je Rezultat Mamografije Uredan, Znači li to da Nema Rizika od Karcinoma Grudi?

Iako mamografija ima visoku stopu tačnosti, kao i svaka metoda snimanja, ima približno 10-15% mogućnosti lažno negativnog nalaza (previda postojeće mase); zbog toga se ne smije zanemariti redovan ručni pregled i kontrola kod ljekara.

Radi li se Mamografija Muškarcima?

Da, pošto i muškarci imaju tkivo grudi i, mada rijetko, može se javiti karcinom grudi kod muškaraca, mamografija se radi i muškim pacijentima ako postoji sumnjiva masa.