Šta Je Babinje? Koliko Traje Period Babinja?

Babinjara (porodilja) je naziv koji se koristi za žene koje su nedavno rodile i koje prolaze kroz brojne fizičke i hormonalne promjene. U medicini se ovaj period naziva i postporođajni period (puerperijum). Babinje je važan period tranzicije za majke, tokom kojeg se mogu javiti emocionalni i psihološki problemi. Podrška supružnika, porodice i bliske okoline je od velike važnosti za što uspješnije prolaženje kroz ovaj period. 

Šta je babinjara? 

Babinjara je žena koja je nedavno rodila i koja se nalazi u procesu fizičkog, emocionalnog i hormonalnog oporavka. Da bi se smanjile brige majki u ovom periodu, omogućio što brži povratak prethodnom zdravstvenom stanju i podržao njihov oporavak snage potrebne za dojenje bebe, važno je da period adaptacije prođu uz podršku stručnog lica. 

Šta je period babinja?

Period od trenutka porođaja do trenutka kada se majka u velikoj mjeri vrati u fiziološko stanje kakvo je imala prije porođaja, a koji traje otprilike 6 sedmica, naziva se period babinja. U narodu poznat i kao "period četrdeset dana", u ovom periodu se očekuje ponovno uspostavljanje hormonalne ravnoteže kod žena, oporavak dna karlice, zacjeljivanje oštećenja tkiva i smanjenje vaginalnog krvarenja. 

Koliko traje period babinja?

Iako se razlikuje u zavisnosti od opšteg zdravstvenog stanja majke, metaboličke građe, toka porođaja i podrške bliske okoline, sa medicinskog stanovišta se uzima da period babinja traje 6 sedmica. U nekim slučajevima, počinjanje menstrualnog cikla se može odgoditi. Proces uspostavljanja hormonalne ravnoteže može trajati i nekoliko mjeseci, u zavisnosti od toga da li majka doji. 

Kakve promjene se dešavaju u tijelu tokom perioda babinja?

Period nakon porođaja za majku znači brojne promjene. Psihološke, fizičke i socijalne promjene su obično sljedeće:

Fizičke promjene

• Vaginalno krvarenje koje traje oko 6 sedmica nakon porođaja
• Kontrakcije materice, koje su posljedica vraćanja materice na normalnu veličinu
• Početak dojenja praćen pojavom kolostruma i osjetljivost grudi
• Hemoroidi i zatvor
• Noćno znojenje
• Učestalo mokrenje i vaginalni iscjedak
• Perinealni bol

Emocionalne promjene

• Tuga i razdražljivost u prvim danima nakon porođaja
• Zabrinutost oko prilagođavanja novoj ulozi majke
• Nesuglasice u bračnom odnosu zbog umora i nesanice
• Postporođajna depresija
• Promjene u seksualnom životu 

Socijalne promjene

• Promjene u tempu života kako bi se odgovorilo na potrebe bebe
• Promjene u dnevnim rutinama i oblastima odgovornosti
• Razlike u porodičnim i socijalnim odnosima

Koje su tegobe koje se javljaju u periodu babinja?

U periodu babinja, kada žena završava trudnoću i počinje period majčinstva, mogu se javiti određeni zdravstveni problemi. U postporođajnom periodu, kada se materica vraća na veličinu koju je imala prije trudnoće i kada se pokušava ponovo uspostaviti hormonalna ravnoteža, mogu se javiti sljedeće tegobe:

• Infekcija urinarnog trakta: Zbog postavljanja katetera u bešiku tokom porođaja, nepotpunog pražnjenja bešike i promjena u genitalnoj regiji, može se javiti infekcija.
• Postporođajna preeklampsija: Preeklampsija, koja se manifestuje zamagljenim vidom, bolom u gornjem desnom dijelu abdomena, mučninom i povraćanjem, može se javiti i tokom trudnoće i tokom perioda babinja.
• DVT (duboka venska tromboza): Zbog dugotrajne nepokretnosti, prethodne istorije tromboze, gojaznosti i pušenja, tendencija zgrušavanja krvi nakon porođaja može se povećati, što stvara rizik od začepljenja krvnih sudova. 
• Plućna embolija: Ugrušci koji se stvaraju u venama nogu, a koji se manifestuju naglo nastalim otežanim disanjem, lupanjem srca, gubitkom svijesti i ozbiljnom slabošću, mogu doći do plućnih krvnih sudova. 
• Anemija: Zbog krvarenja koje se javlja tokom i nakon porođaja, može se razviti anemija uzrokovana nedostatkom željeza. 
• Nekontrolisano mokrenje (inkontinencija): Zbog slabljenja mišića dna karlice nakon porođaja, može doći do nekontrolisanog izlučivanja mokraće prilikom kašljanja, kijanja, smijeha ili vježbanja. 
• Bolesti štitne žlijezde: Osim ranih simptoma kao što su lupanje srca, znojenje, gubitak težine, nervoza i nesanica, kasni simptomi kao zatvor, osjećaj hladnoće i depresivno raspoloženje mogu biti pokazatelji bolesti štitne žlijezde.
• Mastitis: Može se javiti kao rezultat nakupljanja mlijeka u grudima, začepljenja mliječnih kanala ili ulaska bakterija kroz pukotine na bradavici.
• Apsces grudi: Apsces grudi nastaje nakupljanjem gnoja u tkivu grudi i najčešće se razvija nakon neadekvatno liječenog mastitisa. Mogu se javiti bolan, mekan ili fluktuantan otok u grudima, povišena temperatura i crvenilo.
• Infekcija materice: Infekcija unutrašnjeg sloja materice koja se manifestuje bolom u donjem dijelu abdomena ili preponama, neprijatnim mirisom lohijalnog iscjedka i osjetljivošću materice.
• Postporođajna depresija: Ozbiljan problem koji utiče na samobrigu i brigu o bebi, a manifestuje se intenzivnom anksioznošću, gubitkom interesa i volje, izraženim osjećajem krivice, osjećajem neadekvatnosti, te mislima o samopovređivanju ili povređivanju bebe.

Kako se pripremiti za period babinja?

Nagle promjene u svakodnevnom životu nakon rođenja bebe mogu biti izuzetno zamorne i iscrpljujuće za majke. Kada se emocionalnim usponima i padovima priključe fizičke promjene, deformiteti tijela, nesanica i umor, potrebno je nešto vremena da se prilagodi novoj normalnosti. U ovom periodu, nove majke bi trebale učiniti sljedeće: 

• Odmarajte se koliko god je moguće: Kako biste se izborili sa umorom i iscrpljenošću tokom perioda babinja, pokušajte spavati i odmarati se u svakoj prilici. Ne bojte se potražiti podršku bliskih osoba u vezi s tim. 
• Tražite pomoć: Ne zaboravite da vašem tijelu nakon porođaja treba vremena za zacjeljivanje, odmor i oporavak. Zamolite bliske osobe za pomoć u brizi o bebi, bilo da vam je potrebno vrijeme za socijalizaciju ili za sprovođenje rutina lične njege.
• Hranite se zdravo: Kako biste podržali proces oporavka, sastavite zdrav plan ishrane pod nadzorom ginekologa. Vodite računa da konzumirate raznovrsnu i zdravu hranu, od integralnih žitarica do povrća, od voća do orašastih plodova, na kontrolisan način. Ne zaboravite unositi najmanje 2,5-3 litre vode dnevno. 
• Potražite psihološku podršku: Ne zaboravite da su psihičke promjene koje se javljaju tokom perioda babinja privremene. Ako osjećate tugu, preplavljenost, zabrinutost i stres u ovom periodu, počnite sa terapijom.

Kako se treba hraniti babinjara?

Tokom trudnoće i porođaja, u tijelu se dešavaju brojne promjene. U ovom periodu, najvažniji faktor oporavka je zdrava ishrana. Pravilan plan ishrane pomaže majci da povrati energiju i da se osjeća zdravo i vitalno. Namirnice koje bi svakako trebalo uključiti u ishranu babinjare su:

Žitarice: Pšenica, zob, kukuruz, ječam i pirinač itd.

Voće: 100% voćni sokovi, te svježe ili smrznuto voće kao nar, jabuka, jagoda, ananas, banana, šljiva itd.

Mliječni proizvodi: Namirnice bogate kalcijumom kao sir, mlijeko, jogurt, kefir

Proteini: Namirnice koje treba konzumirati u malo masnom ili nemasnom obliku, kao riba, piletina, mahunarke, grašak i sjemenke

Kako treba održavati ličnu higijenu tokom perioda babinja?

Kod žena koje su nedavno rodile, vaginalno krvarenje se može javiti u periodu od 4 do 6 sedmica. Nakon porođaja, u zavisnosti od ovog krvarenja i, ako je porođaj obavljen carskim rezom, od regije u kojoj se nalazi ožiljak, mogu se javiti potrebe za ličnom njegom i zavojima. Za čišćenje genitalne regije treba obratiti pažnju na sljedeće:

• Ruke treba oprati prije i nakon zamjene uloška.
• Ulošci se trebaju često mijenjati, u zavisnosti od količine krvarenja.
• Genitalna regija se treba čistiti od naprijed prema nazad.
• Nakon pranja, regiju treba nježno posušiti.
• Tamponi ili vaginalni menstrualni proizvodi se ne trebaju koristiti bez odobrenja liječnika.
• Treba izbjegavati parfimisane sapune i iritirajuće proizvode za čišćenje.

Osim toga, ako je tokom normalnog porođaja urađena epiziotomija ili je došlo do pukotine u porođajnom kanalu, važno je da se šavovi u perinealnoj regiji održavaju čistim i suhim. Nakon korištenja toaleta, regiju treba očistiti mlakom vodom i posušiti bez trljanja. U prvim danima, kako bi se smanjili bol i otok, može se koristiti kratkotrajna hladna kompresa koja ne dolazi u direktan kontakt s kožom.

Često postavljana pitanja o periodu babinja

Na šta babinjara treba obratiti pažnju?

Babinjara treba obratiti pažnju na ličnu higijenu, uravnoteženu ishranu, dovoljan unos tečnosti i odmor. Vaginalno krvarenje, regije šavova, zdravlje grudi i simptomi kao povišena temperatura treba pratiti izbliza. U slučaju naglog povećanja krvarenja, neprijatnog mirisa iscjedka, jakog bola, otežanog disanja, visoke temperature ili intenzivne tuge, treba se bez odlaganja obratiti liječniku. 

Može li se kupati tokom perioda babinja? 

Ako se majka osjeća dobro i liječnik nije naveo drugačije, može se kratko kupati stojeći, uz korištenje mlake vode.

Koliko vode treba unositi babinjara? 

Preporučuje se unos od otprilike 2,5-3 litre vode, iako se ova količina može razlikovati u zavisnosti od faktora kao temperatura zraka, fizička aktivnost, težina i način ishrane. 

Kako se može spriječiti zatvor tokom perioda babinja? 

Hormonalne promjene, smanjena pokretljivost, nedovoljan unos tečnosti, preparati željeza i osjetljivost nastala tokom porođaja mogu uzrokovati zatvor. Ako se unosi dovoljno vode, izbjegava se prekomjerno naprezanje, hoda se u odgovarajućoj mjeri i konzumira hrana bogata vlaknima, zatvor se može lako spriječiti. 

Kako se može uspostaviti raspored spavanja tokom perioda babinja? 

Zbog čestog probuđivanja bebe, majci je teško da spava neprekidno. Zbog toga je važno odmarati se kad je moguće dok beba spava i tražiti podršku bliskih osoba u vezi s kućnim poslovima i brigom o bebi. 

Mogu li babinjare koristiti lijekove?

Dio lijekova koji se koriste tokom dojenja može preći u majčino mlijeko. Zbog toga se svaki proizvod, uključujući analgetike, antibiotike, biljne proizvode i vitamine, treba koristiti uz preporuku liječnika. 

Kada babinjare mogu početi sa seksualnim odnosima?

Ne postoji fiksni datum za povratak seksualnom životu. Važno je da se vaginalno krvarenje značajno smanji ili prestane, da šavovi zacijele, te da ne postoje znakovi bola ili infekcije. Kod većine žena, povratak seksualnom životu nakon postporođajne kontrole može biti prikladan. 

Je li potrebna zaštita tokom perioda babinja?

Ovulacija može početi i trudnoća se može javiti čak i ako menstruacija još nije počela nakon porođaja.