Mlada dob sama po sebi nije dovoljna za očuvanje plodnosti i reproduktivnog zdravlja. Osim toga, neplodnost se često ne javlja sa jasnim i prepoznatljivim simptomima.

Neplodnost se obično procjenjuje kod parova koji imaju 35 godina ili manje i koji, uprkos nezaštićenim odnosima, ne mogu ostvariti trudnoću najmanje 12 mjeseci. Međutim, ono što je zaista bitno jeste zajednička procjena faktora koji mogu utjecati na plodnost, kao što su ritam ovulacije, menstrualni ciklus, stanje maternice i jajovoda, postojanje bolesti kao što je endometrioza i karakteristike sperme muškog partnera. 

Da li se neplodnost javlja u ranoj dobi?

Mlada dob je značajna prednost za trudnoću, ali sama po sebi ne garantuje trudnoću. Da bi došlo do trudnoće, potrebno je da se odvije ovulacija, da se jajna ćelija i spermij pravilno susretnu, da jajovodi budu prohodni i da se nastali embrion uspješno usadi u matericu. Ako se problem javi u bilo kojoj od ovih faza, do odlaganja trudnoće može doći i u mladoj dobi. 

Zašto dolazi do neplodnosti u ranoj dobi?

Infertilitet, odnosno neplodnost, čest je problem koji pogađa mnoge parove. Kada se javi u ranoj dobi, potrebno je procijeniti reproduktivni sistem para kao cjelinu. Najčešći uzroci rane neplodnosti su: 

Problemi sa ovulacijom 

Jedan od značajnih razloga izostanka trudnoće kod mladih žena je nepravilna ovulacija. Različita stanja, kao što su sindrom policističnih jajnika (PCOS), bolesti štitne žlijezde, povišen prolaktin, izraženi gubitak kilograma, intenzivna fizička aktivnost ili nedovoljan unos energije, mogu poremetiti ovulaciju. 

Endometrioza 

Endometrioza je jedan od značajnih uzroka neplodnosti u ranoj dobi. Ova bolest, koju karakteriše prisustvo tkiva slično unutrašnjem sloju matericu izvan matericu, može negativno utjecati na plodnost, posebno kada zahvata jajnike i druge strukture u karlici. Snažni menstrualni bolovi, duboki bol tokom odnosa, hronični bol u karlici ili prethodno postavljena dijagnoza endometrioze su važni podaci u procjeni.

Niska ovarijalna rezerva 

Iako se ovarijalna rezerva smanjuje sa godinama, kod nekih žena ona može opasti ranije nego što se očekuje. Uzrok tome mogu biti određena genetska ili autoimuna stanja, operacije jajnika, hemoterapija ili radioterapija; kod nekih žena, međutim, ne može se utvrditi jasan uzrok. 

Začepljeni jajovodi

Fallopijeve tube su kritične strukture za susret jajne ćelije i spermija te odvijanje procesa fertilizacije. Oštećenje ili začepljenost jedne ili obje tube može otežati prirodno ostvarenje trudnoće. Uzroci oštećenja tuba mogu biti preboljele upale u karlici, neke polno prenosive infekcije, endometrioza, te ranije operacije abdomena ili karlice.

Muški faktor 

Nizak broj spermija, problemi s pokretljivošću ili morfologijom spermija mogu otežati ostvarenje trudnoće. Osim toga, mogu postojati brojni hormonalni, genetski, anatomski i faktori okoline koji utječu na proizvodnju ili funkciju spermija. Zbog toga je analiza sjemena muškog partnera obično jedan od osnovnih pregleda u procjeni infertiliteta.

Problemi vezani za matericu 

Strukturni problemi u samoj materici, u koju se usađuje embrion, mogu utjecati na ostvarenje trudnoće ili njen tok. Polipi unutar materice, određeni miomi, intrauterine adhezije ili urođene anomalije materice mogu se istražiti kod odgovarajućih pacijentica.

Koji su simptomi neplodnosti u ranoj životnoj dobi? 

Neplodnost u periodu između 18. i 35. godine ne mora uvijek imati izražene simptome. Pošto neplodnost nije problem koji se odnosi samo na žene, u slučaju sumnje potrebno je istovremeno razmotriti faktore koji se odnose na oba partnera. Najčešći simptomi neplodnosti u ranoj dobi su:

Izostanak trudnoće 

Izostanak trudnoće uprkos redovnim i nezaštićenim odnosima najvažniji je klinički pokazatelj neplodnosti u ranoj dobi. Kod žena mlađih od 35 godina, ukoliko ne postoji poznati faktor rizika, procjena se obično preporučuje nakon 12 mjeseci bez ostvarene trudnoće . Međutim, ukoliko postoji poznati problem s plodnošću ili stanje koje bi mogao biti povezano s neplodnošću, nije potrebno čekati godinu dana. 

Nepravilna menstruacija

Izražene promjene u menstrualnom ciklusu su jedan od bitnih pokazatelja koje treba uzeti u obzir kada je riječ o plodnosti u ranoj dobi. Menstruacije koje se javljaju u vrlo dugim razmacima, izostanak menstruacije mjesecima ili izraženo nepravilan ciklus mogu upućivati na nepravilnu ovulaciju. U osnovi ovoga mogu biti sindrom policističnih jajnika, bolesti štitne žlijezde, povišen prolaktin, izraženi gubitak kilograma, intenzivno vježbanje, nedovoljan unos energije ili, rjeđe, primarna ovarijalna insuficijencija. 

Izuzetno bolna menstruacija i bol tokom odnosa 

Snažan menstrualni bol ili duboki bol u karlici tokom odnosa, posebno kada se javljaju zajedno s drugim simptomima, mogu zahtijevati procjenu u pogledu endometrioze. Endometrioza se ne manifestuje istim simptomima kod svih pacijentica. Kod nekih žena je izražen bol tokom menstruacije, dok kod drugih mogu biti izraženiji hronični bol u karlici, bol tokom odnosa ili teškoće u ostvarenju trudnoće.

Izražena dlakavost 

Pojačana dlakavost na licu, brade, grudima ili trbuhu kod nekih žena može biti povezana s povišenim nivoom androgena. Ovi simptomi, posebno kada se javljaju zajedno s nepravilnom menstruacijom, mogu zahtijevati procjenu u pogledu poremećaja ovulacije, kao što je sindrom policističnih jajnika.

Akne 

Pojačano lučenje loja i akne same po sebi nisu pokazatelj neplodnosti. U kliničkoj procjeni potrebno je zajedno razmotriti menstrualni ciklus, ovulaciju, nivoe hormona i nalaze ultrazvuka . 

Promjene tjelesne mase

Značajno povećanje ili smanjenje tjelesne mase može poremetiti proizvodnju hormona i ravnotežu ovulacije. Tjelesno masno tkivo ima važnu ulogu u regulaciji estrogena. Zbog toga nezdrava tjelesna masa negativno utječe na reproduktivno zdravlje. 

Kako se istražuje neplodnost u ranoj dobi? 

Kada se u ranoj dobi javi infertilitet, prvo se uzima detaljna anamneza vezana za menstrualni ciklus i pokušaje trudnoće. Zatim se, kada je potrebno, procjenjuje ovulacija, ovarijalna rezerva, ultrazvučni izgled materice i jajnika, prohodnost jajovoda i karakteristike sjemena muškog partnera. Za procjenu jajovoda koriste se metode kao histerosalpingografija (HSG) ili, kod odgovarajućih pacijentica, sonohisterografija. Koji testovi su potrebni određuje se na osnovu anamneze osobe i nalaza pregleda. 

Da li se neplodnost u ranoj dobi može liječiti?

Metode liječenja neplodnosti koje se primjenjuju u slučaju izražene nepravilnosti menstruacije, prethodno utvrđenog smanjenja funkcije jajnika, problema sa spermom kod muškog partnera, sumnje na endometriozu ili poznate bolesti vezane za jajovode su: 

Vantjelesna oplodnja (IVF)

Vantjelesna oplodnja (IVF) se može primijeniti u slučaju ozbiljnog oštećenja ili začepljenosti jajovoda, određenih problema muškog faktora, specifičnih problema jajnika, neuspjeha prethodnih tretmana ili nekih drugih uzroka neplodnosti. Postupak vantjelesne oplodnje obuhvata spajanje jajne ćelije i spermija u laboratorijskim uslovima, te transfer nastalog embriona u matericu. 

Mikroinjekcija (ICSI)

Kod nekih parova, posebno onih sa izraženim muškim faktorom neplodnosti ili problemom fertilizacije u prethodnim tretmanima, može se koristiti metoda ubrizgavanja jedne odabrane spermijalne ćelije direktno u jajnu ćeliju. 

Terapije stimulacije ovulacije (indukcija ovulacije)

Kod žena s poremećajima ovulacije, kod odgovarajućih pacijentica, cilj je postizanje ovulacije primjenom oralnih lijekova ili, kada je potrebno, gonadotropina. 

Zamrzavanje jajnih ćelija ili embriona

Kod nekih pacijentica se, s ciljem očuvanja postojećeg reproduktivnog potencijala za buduću upotrebu, može razmotriti zamrzavanje i čuvanje jajnih ćelija ili embriona. Ova metoda posebno dolazi u obzir prije tretmana koji mogu utjecati na ovarijalnu rezervu ili u slučajevima kada se odlaže planiranje trudnoće. 

Liječenje intrauterinom inseminacijom (IUI)

Posebno u slučajevima neobjašnjive neplodnosti ili određenih blažih oblika muškog faktora, može se primijeniti inseminacija zajedno s lijekovima za stimulaciju ovulacije. Izbor terapije se vrši na osnovu dobi pacijentice, trajanja neplodnosti i drugih nalaza. 

Zašto odabrati Medipol za liječenje neplodnosti u ranoj dobi?

Zahvaljujući multidisciplinarnom pristupu u Medipol Zdravstvenoj Grupi, koji omogućava zajedničku procjenu reproduktivnog zdravlja žene i muškarca, proces dijagnoze i liječenja se sagledava na cjelovit način. 

Procjene koje sprovode iskusni specijalisti ginekologije i akušerstva, reproduktivne endokrinologije i infertiliteta, u saradnji s drugim relevantnim granama medicine kada je potrebno, pomažu u utvrđivanju uzroka neplodnosti u ranoj dobi i određivanju odgovarajućeg liječenja.

Često postavljana pitanja o simptomima neplodnosti u ranoj dobi

Da li je nizak AMH simptom neplodnosti u ranoj dobi? 

AMH je jedan od testova koji se koriste u procjeni ovarijalne rezerve, ali sam po sebi nije test plodnosti. 

Šta se radi ukoliko su jajovodi začepljeni, kod neplodnosti u ranoj dobi? 

Lokacija i stepen začepljenosti Fallopijevih tuba određuju pristup liječenju. U određenim posebnim slučajevima može se razmotriti hirurško liječenje, dok se u slučajevima ozbiljnog oštećenja jajovoda ili kada prirodna trudnoća nije moguća, razmatra vantjelesna oplodnja. 

Da li se neplodnost u ranoj dobi potpuno liječi?

Zavisno od osnovnog faktora koji uzrokuje neplodnost, reproduktivna sposobnost se može ponovo steći uz odgovarajuće medicinske i hirurške tretmane.

Da li stres uzrokuje neplodnost u ranoj dobi?

Visok i hronični stres može negativno utjecati na lučenje reproduktivnih hormona, čime se stvaraju uslovi za privremene probleme s neplodnošću.

Da li celijakija uzrokuje ranu neplodnost?

Celijakija nije bolest koja direktno i kod svake pacijentice uzrokuje neplodnost. Međutim, u slučaju neliječene celijakije, malapsorpcija u crijevima može dovesti do nedostatka željeza, folata, vitamina B12, vitamina D i nekih drugih hranjivih materija. 

U kojoj dobi počinje neplodnost kod muškaraca?

Ne postoji određena starosna granica za početak neplodnosti kod muškaraca. Reproduktivna sposobnost muškaraca ne prestaje naglo u određenoj dobi kao kod žena, ali sa godinama mogu se javiti postepene promjene u proizvodnji i kvalitetu sperme. 

Da li se neplodnost u ranoj dobi potpuno rješava?

Da li se infertilitet koji se javi u ranoj dobi može potpuno riješiti ovisi od uzroka neplodnosti. Infertilitet nije jedinstvena bolest; može biti uzrokovan mnogim različitim faktorima, od poremećaja ovulacije do problema s jajovodima, od endometrioze do problema s ovarijalnom rezervom, te od poremećaja proizvodnje sperme kod muškaraca do hormonalnih i genetskih uzroka. 

Je li potrebno uraditi test na neplodnost u ranoj dobi? 

Da, ali nije potrebno da svaka mlada osoba rutinski radi test na neplodnost. Procjena se planira na osnovu ličnih karakteristika, kao što su dob, trajanje pokušaja trudnoće, menstrualni ciklus, poznate bolesti, prethodne operacije i muški faktori.